assumptio aryk aralia co to jest
Assumptio Bmv, Aryk, Aralia, Andabata, Amok, Allerheiligen, All Saints Day, Alija, Ale, Akme.

Znaczenie słowa, wyrazu na A

  • Znaczenie armeria Definicja armeria n.z łaciny, bot. zawciąg
  • Znaczenie alraune Definicja alraune zobacz mandragora. Etym. - nm. Alraun(e) bot. 'mandragora; pokrzyk'; od st.g.nm. imienia ?Xeńskiego
  • Znaczenie a posse ad esse Definicja a posse ad esse ?Xac., od możliwości do rzeczywistości
  • Znaczenie aftershave lotion Definicja after-shave lotion [wym. szejw] z angielskiego:, płyn po goleniu; zobacz lotion
  • Znaczenie anilana Definicja anilana nazwa handl. włókien syntetycznych z poliakrylonitrylu; por. orlon
  • Znaczenie argot Definicja argot fr. [wym. argo] żargon; gwara środowiskowa, zwł. miejska; por. slang
  • Znaczenie alumn Definicja duchownego; wychowanek, uczeń bezpłatnie kształcony i utrzymywany poprzez szkołę (XVII-XVIII w.). Etym. - ?Xac. alumnus 'wychowanek' od
  • Znaczenie ananim Definicja ananim lit. pseud. utworzony poprzez napisanie prawdziwego nazwiska na odwrót. Etym. - zobacz ana-; -onim; anonim
  • Znaczenie Annuntiatio Definicja poselstwo archanioła Gabriela do Marii Panny, Iż zostanie matką Jezusa (25 III). Etym. - ?Xac. od annuntiare 'oznajmiać
  • Znaczenie AB Definicja AB- w złożeniach: od-; (ruch) od (czegoś); oddzielenie (się); nieobecność; różnica. Etym. - ?Xac. ab 'od'; por. antabus
  • Znaczenie ab equis ad asinos Definicja ab equis ad asinos ?Xac., z koni na osły; z deszczu pod rynnę
  • Znaczenie A Definicja A- (przed samogł. AN-) w złożeniach: nie-; bez-; przeczenie; brak; zobacz ab-; ad-. Etym. - gr. a-, an- 'jw
  • Znaczenie a cheval Definicja kolumna żołnierzy maszerująca) po obu stronach drogi a. rzeki; (w rulecie - kwota umieszczona) na linii dzielącej sąsiadujące ze sobą
  • Znaczenie a fonds perdus Definicja à fonds perdus fr., na utraty, na przepadłe; (wypłata) bez widoków na odzyskanie pieniędzy a. otrzymanie innego ekwiwalentu
  • Znaczenie a fresco Definicja a fresco wł. [wym. a fresko] (dosł. na świeżym); metoda malarstwa ściennego na świeżym, jeszcze wilgotnym tynku (por. fresk; al secco
  • Znaczenie a horse a horse my kingdom for a horse Definicja a horse! a horse! my kingdom for a horse! z angielskiego:, konia! konia! moje królestwo za konia! Etym. - z Szekspira (Ryszard III, 5, 4
  • Znaczenie a la bonne heure Definicja wyrażający zadowolenie, aprobatę, chętne przyzwolenie. à la derobée fr., ukradkiem, po kryjomu. à la carte fr., [wym. alakart] dosł. wg
  • Znaczenie a la fourchette Definicja furszet] śniadanie, na które podano zimne mięsa a. wędliny. Etym. - fr. 'jw.'; fourchette 'widelec' ze zdrobn. od fourche 'widły' z ?Xac
  • Znaczenie a la guerre comme a la guerre Definicja wojnie, jak na wojnie; trzeba się dostosować nawet do przykrych okoliczności. à la jardinière fr., (zupa) jarzynowa; (mięso) garnirowane
  • Znaczenie ab hinc Definicja ab hinc ?Xac., od zaraz; od tego miejsca. ab hodierno ?Xac., od dziś. ab hoc et ab hac ?Xac., o tym i owym; tak i siak; trzy po trzy
  • Znaczenie A la recherche du temps perdu Definicja poszukiwaniu straconego czasu (tł. Boya-Żeleńskiego). Etym. - ogólny tytuł wielotomowego cyklu powieściowego (1913-27) pisarza fr. Marcela
  • Znaczenie a łarczik prosto otkrywałsja Definicja skrzynka otwierała się jak najzwyczajniej (tł. St. Kaczkowskiego); łatwo się było domyślić, nie trzeba się było mądrzyć. Etym. - z Kryłowa
  • Znaczenie a part Definicja à part fr., [wym. a pa:r] oddzielnie, osobno; na bok; na uboczu; niezależnie od, prócz
  • Znaczenie a planta pedis usque ad verticem eius Definicja Xac., od podeszwy stopy do głowy jego; od stóp do głów. Etym. - z Wulgaty (Hiob, 2, 7); por. Izajasz, 1, 6
  • Znaczenie a propos de bottes Definicja na temat butów; bez związku z tematem, nie na temat; por. dywagacja. Etym. - komediopisarz fr. Jean François Regnard (1655-1709) w komedii
  • Znaczenie a rebours Definicja à (a. au) rebours fr., na opak, na wspak, na odwrót; wstecz
  • Znaczenie a ruse ruse et demi Definicja à rusé, rusé et demi fr., na (przechytrzenie) spryciarza (trzeba) półtora spryciarza
  • Znaczenie a sczastie było tak wozmożno tak blizko Definicja blizko! ros., a szczęście było tak dostępne, tak blisko! Etym. - z Puszkina (Eugeniusz Oniegin 6, 47), 1833 r
  • Znaczenie a sous Definicja automatyczna, której system uruchamia się poprzez wrzucenie w otwór monety; nie wszystkie z tych automatów dają, po wrzuceniu kwoty, pewną
  • Znaczenie a tale of the times of old Definicja angielskiego:, opowieść z dawnych czasów! Etym. - Jamesa Macphersona (Pieśni Osjana), 1760-63 r.; u Aleksandra Puszkina (Rusłan i Ludmiła
  • Znaczenie a tergo Definicja ułożony w porządku alfabetycznym nie pierwszych, lecz ostatnich liter wyrazów (na przykład a, ba, baba, nadbaba... wzwyż, czyż, krzyż, na
  • Znaczenie a tort et a travers Definicja nieopatrznie, niebacznie. à tout prix fr., za wszelaką cenę; por. coûte que coûte. à tout seigneur tout honneur fr., każdemu podług zasługi
  • Znaczenie a vinculo matrimonii Definicja a vinculo matrimonii ?Xac., prawn., dosł. (uwolnienie) z więzi małżeńskiej; unieważnienie małżeństwa na skutek pokrewieństwa, bigamii itp
  • Znaczenie a vista Definicja a vista wł., (wykonanie utworu z nut) bez przygotowania; (a) prima vista; por. ad aperturam libri
  • Znaczenie a Waska słuszajet da jest Definicja a Was'ka słuszajet da jest ros., a Maciek słucha i żre (tł. Stanisława Kaczkowskiego). Etym. - z Kryłowa (Kot i kucharz
  • Znaczenie a wy druzja kak ni sadities wsjo w muzykanty nie godities Definicja muzykanty nie godities' ros., a wy, przyjaciele, jakkolwiek siadacie, na muzykantów się nie zdacie. Etym. - z bajki Kwartet Kryłowa; Słowik
  • Znaczenie ab uno disce omnes Definicja uno...) ?Xac., po tym jednym (przykładzie ich łajdactwa) sądź ich wszystkich. Etym. - z Wergiliusza (Eneida, 2, 65); słowa Eneasza
  • Znaczenie abakus Definicja głowicy kolumny, wspierająca arcHITRAW, Tabl. 27; mat. abak, prymitywne liczydło ręczne z kulkami przesuwanymi w wyżłobieniach (w staroż
  • Znaczenie ABC Definicja ABC skrót terminu: atomowe, biologiczne i chemiczne (środki bojowe). Etym. - zobacz atom; biologia; chemia
  • Znaczenie Aberdeen terrier Definicja terier szkocki o krótkich nogach, sztywnej i długiej sierści, potężnych szczękach i dużej głowie z małymi sterczącymi uszami. Etym. - - od
  • Znaczenie abiit ad plures Definicja abiit ad plures ?Xac., przyłączył się do większości (jest to umarł). Etym. - z Petroniusza (Uczta Trymalchiona, 42, 5
  • Znaczenie abisalny Definicja odniesieniu głębin oceanu (poniżej 1000 m); (por. bentos; litoral; nerytyczny; pelagial). Etym. - śrdw.z łaciny abyssalis 'bezdenny' z gr
  • Znaczenie ablacja Definicja poprzez deszcze powierzchniowej warstwy zwietrzeliny a. gleby; por. erozja; geol. (lodowcowa) topnienie lodowców w wyniku działania energii
  • Znaczenie abominacja Definicja Etym. - późn.z łaciny abominatio 'jw.' od abominari 'odżegnywać się od czegoś jako od złej wróżby; nie cierpieć'; zobacz ab-; ominari
  • Znaczenie abrazja Definicja przypływów na wybrzeże; por. erozja. Etym. - śrdw.z łaciny abrasio 'odskrobywanie' z ?Xac. abradere 'odskrobać'; zobacz ab-; radere
  • Znaczenie abrewiacja Definicja piśmie. abrewiatury mechanizm skrótów stosowanych w grafice staroż. i śrdw.; muz. skróty notacyjne w nutach. Etym. - śrdw.z łaciny
  • Znaczenie absolucja Definicja grzechów (w okresie spowiedzi); zdjęcie kar kośc.; udzielenie odpustu zupełnego umierającemu. absolutne zero, zero bezwzględne, fiz. zero w
  • Znaczenie absorbent Definicja absorbująca. absorbować chem., fiz. pochłaniać, wiązać chemicznie; zajmować, interesować, pochłaniać uwagę, zaprzątać czas. absorpcja
  • Znaczenie abstrahować Definicja kwestie na rzecz innych, nie uwzględniać czego. abstrakcjonizm tendencja w plastyce XX w. przeciwna przedstawianiu rzeczy i ludzi; sztuka
  • Znaczenie abstrakt Definicja dokumentu; filoz. powszechnik, abstrakcja. Etym. - z angielskiego: abstract 'streszczenie; abstrakcja' z ?Xac. abstractio
  • Znaczenie abstynent Definicja powstrzymujący się od czegoś, zwł. od picia alkoholu, palenia tytoniu; zwolennik abstynencji, wstrzemięźliwości. Etym. - ?Xac. abstinentia
  • Znaczenie absurd Definicja lit., filoz. termin określający absurdalność a. bezcelowość kondycji ludzkiej z egzystencjalnego punktu widzenia i przez wzgląd na
  • Znaczenie absyda Definicja wieloboczna część bazyliki, kościoła, zazwyczaj zawierająca ołtarz gł., przeważnie zamykająca prezbiterium; (linia apsyd) astr. prosta
  • Znaczenie accipite et comedite hoc est corpus meum Definicja meum ?Xac., (bierzcie i jedzcie), tj. ciało moje. Etym. - Wulgata (Ew. wg Mat., 26, 26); Jezus do uczniów w okresie Ostatniej Wieczerzy
  • Znaczenie acedia Definicja obojętność; lenistwo zapowiadające degrengoladę. Etym. - gr. akēdía, akedeía, 'beztroska'; zobacz a-; kēdos 'troska
  • Znaczenie akrofobia Definicja obawa towarzysząca przebywaniu w miejscach otwartych o stromym spadku. Etym. - n.z łaciny acrophobia 'jw.'; zobacz akro-; fobia
  • Znaczenie acheiropita Definicja sztuce chrześc. - obraz z wyobrażeniem głowy Chrystusa, zazw. późnobizantyjski, uważany późn. za powstały w sposób cudowny; zobacz
  • Znaczenie achondroplazja Definicja płodowa, najczęstsza powód karłowatości, dziedziczna wada rozwojowa polegająca na braku komórek chrząstkowych długich kości kończyn, który
  • Znaczenie achterpik Definicja żegl. wodoszczelna komora zderzeniowa na rufie statku; por. forpik. achtersztag, aftersztag, żegl. lina mocująca maszt, biegnąca od topu do
  • Znaczenie activite Definicja z happeningu akcje o przebiegu zaplanowanym, akcje-zabawy, akcje-metafory, akcje-prowokacje pokrewne sztuce kontestacyjnej, modne na
  • Znaczenie ad absurdum Definicja rozumowanie doprowadzone) do niedorzeczności, do punktu, gdzie (jego) fałszywość staje się oczywista; por. reductio
  • Znaczenie ad augusta per angusta Definicja ogromnych (osiągnięć) poprzez wąskie (trudne, kręte dróżki); por. per aspera... Etym. - z Wiktora Hugo (Hernani, 4); hasło spiskowców
  • Znaczenie ad eundem Definicja uniwersytet, do jakiejś instytucji, organizacji) na ten sam (stopień w hierarchii), z tą samą rangą, na to samo stanowisko, jakie nowo
  • Znaczenie ad melius inquirendum Definicja ad melius inquirendum ?Xac., po bliższym, dokładniejszym zbadaniu
  • Znaczenie ad modum Minelli Definicja zawierające dosłowne, ogłupiające uczniów, przekłady z klasyków gr. i rz.) na sposób Minelliego; por. pons asinorum. Etym. - od nazwiska
  • Znaczenie ad spectatores Definicja ad spectatores ?Xac., teatr. do widzów, a nie do współaktorów skierowane słowa (wskazówka reżysera
  • Znaczenie ad unguem Definicja paznokcia; dokładnie, skrupulatnie, starannie (wykonany). ad valorem ?Xac., wg wartości (na przykład oclić). ad usum Delphini zobacz in
  • Znaczenie Adam Definicja praojciec) Adam - natura ludzka nie dająca się zmienić, ani poprawić. 2. o meblach w późnym XVIII-wiecznym stylu z angielskiego
  • Znaczenie adaptacja Definicja przystosowanie do innego użytku; biol. przystosowanie organizmów pośrodku ich rozwoju ewolucyjnego do zmienionych warunków środowiska
  • Znaczenie adat Definicja zamieszkanego poprzez muzułmanów; prawo zwyczajowe, tradycyjny, niepisany kodeks regulujący relacje społ., ekon. i polit. pomiędzy
  • Znaczenie addytywny Definicja składników, sumą ich treści; por. leksykalizacja. Etym. - późn.z łaciny additivus 'dodający' z ?Xac. additus p.p. od addere 'dodawać
  • Znaczenie adept Definicja sztuce, zawodzie); wyznawca (sekty), zwolennik (doktryny, kierunku filoz., partii); wtajemniczony. Etym. - śrdw.z łaciny adeptus
  • Znaczenie adhortacja Definicja adhortacja przest. upomnienie, zachęta. Etym. - ?Xac. adhortatio 'jw.' od adhortari 'napominać, zachęcać'; zobacz ad-; hortari 'jp
  • Znaczenie admiracja Definicja admirować przest. podziwiać, uwielbiać. Etym. - ?Xac. admiratio 'podziw' od admirari 'podziwiać'; zobacz ad-; mirari, zobacz miraż
  • Znaczenie admiralicja Definicja ministerstwo) marynarki woj., floty (na przykład w Anglii); gmach admiralicji; korpus admirałów, najwyższych oficerów marynarki woj. Etym
  • Znaczenie adsorpcja Definicja adsorpcja powierzchniowe zagęszczanie się substancji na granicy dwu faz (na przykład stałej i gazowej). Etym. - zobacz ad-; absorpcja
  • Znaczenie advocaat Definicja jajek, cukru z wanilią i kawą. Etym. - hol. skr. od advocatenborrel; advocaat 'adwokat'; borrel 'napój'; od łagodzącego wpływu na gardła
  • Znaczenie advocatus diaboli Definicja obrońca kwestie niesłusznej a. złej (niekiedy: pragnący zmusić stronników kwestie słusznej do zmobilizowania najlepszych argumentów). Etym
  • Znaczenie adyton Definicja którego miały dostęp tylko osoby bezpośrednio powiązane z kultem; część świątyni gr., gdzie mieściła się wyrocznia. Etym. - gr. r.nij. od
  • Znaczenie aeracja Definicja wentylacja pomieszczeń. aerozole układy koloidowe powstające poprzez rozproszenie ciał stałych a. cieczy w ośrodku gazowym (mgła, dym, pył
  • Znaczenie afekt Definicja wzruszenie, uniesienie; emocje, uczucie spowodowane radością, przestrachem, gniewem i tym podobne; przest. uczucie, miłość, skłonność
  • Znaczenie affidavit Definicja urzędowe, pisemne oświadczenie pod przysięgą Etym. - z angielskiego: 'jw.' ze śrdw.z łaciny 'on przysiągł' 3. os. l.poj. czasu przeszłego
  • Znaczenie aficionado Definicja entuzjastyczny zwolennik (zwł. jakiejś gałęzi sportu), miłośnik, amator (na przykład kinoman, meloman, bibliofil), adept, zapaleniec. Etym
  • Znaczenie alastor Definicja mściciel zamordowanego; mit. gr. duch (bóstwo) pomsty za zbrodnię. Etym. - gr. alástor (daimōn) 'duch zemsty (z łaciny genius ultor)'; por
  • Znaczenie aforystyczny Definicja aforyzm zwięzłe zdanie, wyrażające myśl moralną, filoz. i tym podobne, maksyma, sentencja, "złota myśl" (por. gnoma; bon mot
  • Znaczenie agar Definicja otrzymywany z krasnorostów mórz jap. i chiń., stosowany gł. do przygotowywania stałych pożywek w mikrobiologii i do galaret, produktów
  • Znaczenie age Definicja czwarty wiek, starość. deuxième âge fr., drugi wiek, młodość. premier âge fr., pierwszy wiek, dzieciństwo. troisième âge fr., trzeci wiek
  • Znaczenie agelasta Definicja szczerze śmiać ani uśmiechać; człowiek bez poczucia humoru. Etym. - fr. agelaste 'jw.', słowo ukuty poprzez François Rabelais'go; zobacz a
  • Znaczenie agencja Definicja instytucji, przedsiębiorstwa, państwa; filia; (a. prasowa, publicystyczna, telegraficzna, fotograficzna) zbierająca i rozpowszechniająca
  • Znaczenie agio Definicja dewiz, obligacji, akcji i tym podobne powyżej ich wartość nominalną, będąca, w okolicy spadku kursu poniżej wartości nominalnej (wł
  • Znaczenie aglomeracja Definicja się, zlewanie się, stapianie się; zespół miejski, skupienie zabudowy; zabudowany i uzbrojony urządzeniami komunalnymi teren miasta (por
  • Znaczenie agnostyk Definicja idealistycznego poglądu filoz., negującego (częściowo) sposobność poznania świata i rządzących nim praw, związków przyczynowych, natury
  • Znaczenie agnozja Definicja strata umiejętności rozpoznawania znanych elementów, zwł. dzięki wzroku, słuchu i dotyku, zazw. jako skutek uszkodzenia mózgu. Etym. - gr
  • Znaczenie altocumulus Definicja kłębiaste. altostratus meteor. chmury średnie warstwowe. Etym. - n.z łaciny 'jw.' z ?Xac. altus, zobacz alt; zobacz cumulus; stratus
  • Znaczenie agora Definicja staroż. Grecji; miejsce obrad takiego zebrania, gł. plac, rynek; por. forum. agorafobia chorobliwa obawa (otwartej) przestrzeni, zaburzenie
  • Znaczenie agrariusz Definicja partii polit. właścicieli ziemskich, rolników. agrarny rolniczy, rolny. Etym. - ?Xac. agrarius 'rolny' od ager dpn. agri 'rola, grunt
  • Znaczenie agrawacja Definicja wyolbrzymianie, przejaskrawianie istniejących objawów dolegliwości poprzez pacjenta (nerwicowe a. umyślne); dawn. uciemiężenie, ucisk. Etym
  • Znaczenie agrege Definicja uniwersytetów fr., bel. i in., nadawany kandydatowi na nauczyciela licealnego a. profesora, wykładowcę, na pewnych wydziałach wyższych
  • Znaczenie ahimsa Definicja buddyzmie - zasada niekrzywdzenia, niezabijania istot żywych, wykonywana także poprzez Gandhiego jako polit.-społ. doktryna niestosowania
  • Znaczenie aidememoire Definicja dyplomatyczna, przesyłana dla powtórzenia a. uzupełnienia pisemnie oświadczenia ustnego a. przeprowadzonej rozmowy; por. memorandum. Etym
  • Znaczenie airbus Definicja samolot odrzutowy do przewożenia pasażerów na krótkie a. średnie odległości. Etym. - z angielskiego: 'jw.'; air- 'powietrzny'; zobacz bus
  • Znaczenie akacja Definicja dwumasztowy z ożaglowaniem rejowym. 2. bot. rodzaj z rodz. mimozowatych obejmujący kilkaset drzew i krzewów strefy (pod)zwrotnikowej, zwł
  • Znaczenie akademia Definicja uczelni; organizacja, towarzystwo zrzeszające najwybitniejszych przedstawicieli edukacji a. sztuki; uroczyste zgromadzenie dla uczczenia
  • Znaczenie akant Definicja ogromnych, kolczastych liściach, rosnących w stepach i pustyniach Azji i na wybrzeżach M. Śródziemnego; rzeźbiony motyw dekoracyjny w
  • Znaczenie akceleracja Definicja porównaniu z innymi narządami) wykształcenie się jakiegoś narządu w rozwoju zarodka; szybsze dojrzewanie dzieci i młodzieży w następnych
  • Znaczenie akcesja Definicja materiału wpływającego do biblioteki; sygnatura (akcesyjna) na książce; akces. Etym. - ?Xac. accessio 'zbliżenie; przyrost; wzrost' od
  • Znaczenie akcyjny Definicja akcyjny w odniesieniu akcji; dorywczy, doraźny. Etym. - zobacz akcja
  • Znaczenie akcyza Definicja artykułów spożywczych, użytkowych a. usług wliczany w ich cenę; urząd pobierający ten podatek. Etym. - śrdw.z łaciny accisia 'podatek' z
  • Znaczenie aklamacja Definicja wniosku, uchwały poprzez aklamację) - jednomyślnie, bez głosowania, oklaskami. Etym. - ?Xac. acclamatio 'okrzyk' od acclamare 'wykrzykiwać
  • Znaczenie aklimatyzacja Definicja aklimatyzacja przystosowanie się do zmienionych warunków środowiska, zwł. klimatycznych. aklimatyzować (się). Etym. - zobacz ad-; klimat
  • Znaczenie akmeizm Definicja 1912-22, zainicjowany poprzez Nikołaja S. Gumilowa, jedna z odmian neoklasycyzmu, głosząca odejście od symbolizmu z jego mistycyzmem
  • Znaczenie akomodacja Definicja nastawność soczewki oka, zdarzenie przystosowania układu optycznego oka do wyraźnego widzenia. Etym. - ?Xac. accommodatio 'przystosowanie
  • Znaczenie akord Definicja przynajmniej trzech) dźwięków różnej wysokości, dobranych wg zasad harmonii. akordeon klawiszowy dęty instrument muz. z miechem; por. bajan
  • Znaczenie akselbanty Definicja ramieniu poprzez generałów, oficerów sztabu gen., adiutantów, żandarmów i tym podobne w nie wszystkich państwach. Etym. - nm. Achselband
  • Znaczenie aksjologia Definicja ogólna) teoria wartości(owania). aksjomat log. twierdzenie (mechanizmu dedukcyjnego) przyjęte bez dowodu; pop. pewnik, prawda oczywista
  • Znaczenie aktyw Definicja organizacji polit. a. społ., aktywistów. czynny aktywny, energiczny; działający; chem. zdolny do reakcji chem. aktywizacja wzmożenie
  • Znaczenie akumulacja Definicja nagromadzenie się (osadów); ekon. gromadzenie środków z części dochodu narod. nie przeznaczonej na spożycie, w celu dokonywania inwestycji
  • Znaczenie akwaforta Definicja graficzna powielania rycin wykonanych na pokrytej woskiem płycie miedzianej, trawionej w dalszym ciągu kwasem azotowym; ryciny (odbitki
  • Znaczenie Aladyna lampa Definicja spełniający wszelakie życzenia posiadacza. Etym. - arab. Aladdin, syn krawca Mustafy, chłopiec, który zyskał lampę cudowną afrykańskiego
  • Znaczenie alba Definicja sięgająca do kostek, noszona poprzez księży pod ornatem. alba lux ?Xac., białe, blade światło (brzasku, świtu). Etym. - śrdw.z łaciny 'jw
  • Znaczenie albedo Definicja odbitego do ilości promieniowania padającego, określający umiejętność odbijania promieniowania poprzez daną powierzchnię (na przykład
  • Znaczenie albinos Definicja dotknięta albinizmem, bielactwem, brakiem a. niedoborem barwnika w skórze, włosach, sierści, upierzeniu, tęczówce oka (u roślin - brakiem
  • Znaczenie Albion Definicja Etym. - ?Xac. Albion 'Britannia'. Perfidny Albion - hasło z czasów Rewolucji Fr., wyrażające rozczarowanie republikańskich Francuzów na
  • Znaczenie alchemia Definicja usiłowała dokonać przemiany metali nieszlachetnych w złoto, zmieniając proporcje czterech tak zwany fundamentalnych przedmiotów (ognia
  • Znaczenie aldyny Definicja i wł., między innymi pierwsze wydania Arystofanesa, Arystotelesa, Demostenesa, Plutarcha, Platona drukowane poprzez Aldusa Manutiusa (stąd
  • Znaczenie alea iacta est Definicja aleatoryczny por. stochastyczny. aleatoryzm typ nowoczesnej konstrukcji dzieła muz., zakładający, w granicach wyznaczonych poprzez
  • Znaczenie Aleksandr Makiedonskij gieroj no zaczem że stulja łomat Definicja zaczem Iż stulja łomat'? ros., Aleksander Macedoński był (niewątpliwie) bohaterem, ale po cóż łamać krzesła? (tł. J. Tuwima). Etym. - z
  • Znaczenie aleksandryt Definicja stosowany w jubilerstwie, przezroczysta odmiana chryzoberylu, zielona w świetle dziennym, przybiera w świetle sztucznym barwę czerwoną
  • Znaczenie aleksja Definicja czytania, wrodzona a. nabyta skutkiem uszkodzenia lewej półkuli mózgu, "ślepota słowna"; por. afazja. Etym. - n.z łaciny 'jw
  • Znaczenie alert Definicja obserwacyjnego w okresach wzmożonej aktywności Słońca, zaburzeń magnetycznych i tym podobne; stan pogotowia do wykonania ustalonych działań
  • Znaczenie alfa Definicja astr. oznaczenie najjaśniejszej gwiazdy w danym gwiazdozbiorze; bot. halfa, ostnica, (a. włókno) esparto; (a. i omega) start i koniec
  • Znaczenie algebra Definicja gł. badaniem własności działań realizowanych na liczbach i zachodzących pomiędzy liczbami związków i poszukiwaniem liczb spełniających
  • Znaczenie algolagnia Definicja doznawanie rozkoszy płciowej przy zadawaniu a. odczuwaniu bólu; por. masochizm; sadyzm. Etym. - zobacz -alg-; gr. lagneiá 'rozkosz
  • Znaczenie alhadżar al aswad Definicja największa świętość muzułm., złożony aktualnie z kilku kamieni spojonych srebrną obręczą, wmurowany we wsch. narożnik świątyni Kaaba w
  • Znaczenie alia tentanda via est Definicja alia tentanda via est ?Xac., trzeba spróbować innej drogi, znajdź inny sposób
  • Znaczenie Alice in Wonderland Definicja dosł. Alicja w krainie czarów; osoba znajdująca się w nowym, nieznanym, egzotycznym, fantastycznym otoczeniu. Etym. - podręcznik dla dzieci
  • Znaczenie alieni temporis flores Definicja alieni temporis flores ?Xac., kwiaty minionej epoki, minionego czasu
  • Znaczenie aliteracja Definicja głoski najpierw (a. wewnątrz) kilku wyrazów wiersza a. zdania, dla efektu artystycznego. Etym. - zobacz ad-; ?Xac. littera, zobacz
  • Znaczenie alkierz Definicja dworków i pałaców XVI-XIX w. wydzielony wyraźnie narożnik budynku, kryty zazw. osobnym dachem; dawn. boczny pokoik, regularnie narożny
  • Znaczenie all stars Definicja wszystkie gwiazdy; zespół gwiazd', kolekcja najlepszych zawodników różnych drużyn sporządzone poprzez dziennikarzy, trenerów a
  • Znaczenie alla prima Definicja sposób malowania (zwł. w technice olejnej) bezpośredni, błyskawiczny, bez podmalowania i zazw. bez przygotowania rysunku (użytkowany od
  • Znaczenie allemande Definicja wieczny taniec dworski rozwinięty we Francji z nm. tańca lud.; w formie stylizowanej w klasycznych suitach J.S. Bacha i G.F. Händla. Etym
  • Znaczenie alles Vergangliche ist nur ein Gleichnis Definicja Gleichnis nm., wszystko, co przemija, jest tylko wizerunkiem. Etym. - z Goethego (Faust, cz. II, akt 5, Góry i przepaści, na końcu
  • Znaczenie allosomy Definicja płciowe, różne u osobników męskich i ?Xeńskich, u samców i samic; por. autosomy. Etym. - zobacz alo-; -som(a
  • Znaczenie alls well that ends well Definicja angielskiego:, przysł. wszystko dobre, co się dobrze kończy; por. happy end. Etym. - także tytuł komedii Szekspira (1602 r
  • Znaczenie almagest Definicja traktatów na temat jakiejś gałęzi wiedzy. Etym. - śrdw.z łaciny almageste od arab. al-madżusti z gr. mégistē (sýntaksis) 'ogromna
  • Znaczenie alopecja Definicja alopecja łysienie. Etym. - ?Xac. alopecia 'jw.' z gr. alōpekía 'liszaj, parch u lisów' od alōpēks 'lis
  • Znaczenie alpaga Definicja długiej, cienkiej sierści; lekka tkanina z wełny tej lamy; błyszcząca tkanina o osnowie bawełnianej i wełnianym wątku. 2. przest. nowe
  • Znaczenie aluzja Definicja jasne dla adresatów) napomknienie o kimś, o czymś; potrącenie o jakąś sprawę dzięki przenośni, nie wprost; przytyk, docinek; przymówka
  • Znaczenie Alzheimera choroba Definicja degeneracyjna atakująca czołowe i skroniowe płaty mózgu, przejawiająca się postępującym otępieniem, upośledzeniem pamięci, osłabieniem
  • Znaczenie amantes amentes Definicja jak) szaleńcy. Etym. - parafr. z Plauta (Kupiec, Prolog, 81) a. Terencjusza (Dziewczyna z Andros, 1, 3, 13
  • Znaczenie amazonka Definicja ducha; por. hic mulier; długa, szeroka, fałdzista suknia o obcisłym staniku, noszona dawn. poprzez kobiety do jazdy wierzchem; dawn
  • Znaczenie ambaje Definicja niedorzeczności, mrzonki. Etym. - ?Xac. ambages 'manowiec; wybiegi; dwuznacznik'; zobacz amb(i)-; -ages od agere, zobacz agencja
  • Znaczenie ambicja Definicja chęć jak najlepszego jej spożytkowania; aspiracje, marzenie osiągnięcia wyższej pozycji i prestiżu społ., sukcesów, powodzenia, sławy
  • Znaczenie ambra Definicja kaszalota (potwala), użytkowana w przemyśle perfumeryjnym, jako utrwalacz zapachu (por. olbrot; spermacet). Etym. - śrdw.z łaciny ambra
  • Znaczenie ambrazura Definicja miejscu umocnionym, obwarowanym, opancerzonym. Etym. - fr. embrasure 'wnęka, framuga; strzelnica w murze' z przest. embraser 'rozszerzać
  • Znaczenie ambrozja Definicja nektar; przen. przysmak, specjał, delicje, frykasy. Etym. - gr. ambrosía 'niesmiertelność, pokarm nieśmiertelnych (bogów)' od ámbrotos
  • Znaczenie anoksemia Definicja anoksja med. niedobór tlenu w tkankach; głód tlenowy organizmu. Etym. - zobacz an-; oks(y)-; -emia; bio
  • Znaczenie ambulans Definicja pomocy leczniczo-profilaktycznej; auto do przewożenia chorych i rannych; karetka pogotowia; auto do transportu i rozwożenia poczty
  • Znaczenie amfibrach Definicja z których środkowa długa a. akcentowana, pozostałe krótkie a. nieakcentowane (Č ľ Č). Etym. - gr. amphíbrachys 'krótki z obu stron
  • Znaczenie amfiktionia Definicja miast-krajów, zawarty w celu ochrony centralnej świątyni (szczególnie czczonego bóstwa, na przykład Apollina w Delfach) a. innego miejsca
  • Znaczenie amici fures temporis Definicja to złodzieje (naszego) czasu. Etym. - maksyma cytowana poprzez Francisa Bacona jako "porada dla młodych studentów"
  • Znaczenie amicus curiae Definicja sądu) bezinteresowny doradca; dawn. osoba nie związana z żadną ze stron, wykorzystywana radą prawną sądowi w okresie rozprawy. amicus Plato
  • Znaczenie amicus usque ad aras Definicja do progu ołtarza (ofiarnego); przyjaciel, z którym się zgadzamy tylko na tematy świeckie; interpretowane także jako: przyjaciel gotów do
  • Znaczenie amidyzm Definicja obiecujący wyznawcom odrodzenie w raju i zbawienie dzięki wierze. Etym. - jap. Amida z sanskr. Amitābha 'Budda mahajański czczony jako
  • Znaczenie amikoszoneria Definicja amikoszoneria nadmierna, rażąca poufałość. Etym. - fr. ami 'przyjaciel' z ?Xac. amicus 'jp.'; fr. cochon 'świnia
  • Znaczenie amnion Definicja cienka przezroczysta błona płodowa okrywająca bezpośrednio płód kręgowców. amniotyczne jajo wyposażone w układ błon płodowych i twardą
  • Znaczenie amonity Definicja spiralnej muszli zewn. (o średnicy od 1 cm do 2 m) występująca od okresu dewońskiego do kreDOWEGO; Tabl. 7. Etym. - n.z łaciny ammonites
  • Znaczenie Amor Definicja por. Kupido. amory miłostki, zalecanki, flirt. amorek zobacz putto. Etym. - ?Xac. amor 'miłość; bóg miłości (gr. Eros; por. erotyczny)' od
  • Znaczenie amor patriae nostra lex Definicja amor patriae nostra lex ?Xac., miłość ojczyzny naszym prawem. Etym. - napis na frontonie Biblioteki Krasińskich w Warszawie
  • Znaczenie amoralny Definicja amoralny niemoralny, obcy moralności, pozbawiony zasad moralnych. Etym. - zobacz a-; moralny
  • Znaczenie Amore celeste e mondano Definicja niebiańska i ziemska. Etym. - nadany nareszcie XVII w. tytuł obrazu Tycjana, który zwano wcześniej Wenus bliźniaczą (1512-15 r., Gal
  • Znaczenie ampex Definicja ampex zobacz magnetowid. Etym. - amer. nazwa handl
  • Znaczenie amplifikacja Definicja rozszerzanie; wzbogacanie; podwyższanie a. obniżanie rangi opisywanego zjawiska dzięki odpowiednich środków językowych. amplituda
  • Znaczenie amputacja Definicja usuwanie jakiejś części ciała, narządu. Etym. - ?Xac.amputatio 'obcięcie' od amputare 'obcinać; przycinać'; am-, amb- 'wokół', por. ambi
  • Znaczenie anabatyczny ruch Definicja anabatyczny ruch - wstępujący ruch powietrza. Etym. - gr. anabatikós 'potrafiący się wspinać' od anabaínein 'wnosić się; wdrapać się
  • Znaczenie anachoreta Definicja spędzający chwilę na kontemplacji i umartwieniach; samotnik, odludek. Etym. - późn.z łaciny 'jw.' z późn.gr. anachōrētēs 'jp.' od
  • Znaczenie anadiploza Definicja anadiploza, palilogia, fig. ret. powtórzenie najpierw zdania ostatniego wyrazu poprzedniego zdania. Etym. - gr. adadíplōsis 'powtórzenie
  • Znaczenie anaerobioza Definicja życie w środowisku nie zawierającym wolnego tlenu. anaerob(iont)y, anoksybionty, zool. beztlenowce, organizmy mogące żyć w środowisku
  • Znaczenie anagnoryzm Definicja wydarzenie (a. rozwiązanie intrygi) w dramacie klasycznym: gł. bohater dowiaduje się, kim jest faktycznie (a. kim jest jakaś inna postać
  • Znaczenie anakonda Definicja dusicieli z rodz. boa, żyjący w okolicach tropikalnych Ameryki Płd. Etym. - (?) z syng. henakandajā '(dosł. piorunowa łodyga) pyton
  • Znaczenie analemmatyczny zegar słoneczny Definicja kalibrowaną podziałką w kształcie cyfry 8, na której adekwatnie (dla danego dnia w roku) ustawiony pręt (a. osoba) cieniem swym wskazuje
  • Znaczenie analfabeta Definicja potrafiący czytać ani pisać; przen. ignorant, nieuk, profan, partacz. analfabetyzm. Etym. - gr. analphabētos 'nie znający abecadła'; an
  • Znaczenie analiza Definicja składniki, przedmioty; badanie poszczególnych cech, właściwości zjawiska a. przedmiotu; por. synteza. analityczny. Etym. - gr. análysis
  • Znaczenie analog Definicja zgodność, odpowiedniość, podobieństwo pewnych cech pomiędzy odmiennymi skądinąd obiektami, zjawiskami; odpowiednik, rzecz podobna
  • Znaczenie anamneza Definicja dowiadywanie się przed zbadaniem pacjenta o jego choroby, historię dolegliwości (por. katamneza); filoz. przypomnienie sobie poprzez dusze
  • Znaczenie anamorfoza Definicja dająca zniekształcony wizerunek przedstawianego przedmiotu, gdy patrzy się z normalnego punktu widzenia, lecz zniekształcenie znika i
  • Znaczenie anarchia Definicja dezorganizacja, bezhołowie, zamęt, rozprzężenie, bezplanowość, żywiołowość (produkcji). anarchiczny samowolny, niezdyscyplinowany
  • Znaczenie anastatyczny Definicja sposób kopiowania (reprodukcji) starych druków poprzez przenoszenie ich dzięki kwasów na kamień litograficzny a. blachę cynkową dla
  • Znaczenie anastygmat Definicja usuwający astygmatyzm i inne aberracje; obiektyw fot. wysokiej jakości, pozbawiony wad optycznych. Etym. - an- zobacz a-; astygmatyzm
  • Znaczenie anatomia Definicja budowie organizmów żywych. anatom(iczny). Etym. - gr. anatomē 'sekcja (zwłok)' od anatémnein 'pociąć'; zobacz ana-; -tom
  • Znaczenie anchio sono pittore Definicja malarzem. Etym. - okrzyk, jaki miał wydać Correggio w okresie pobytu w Bolonii, stanąwszy przed obrazem Rafaela (Św. Cecylia
  • Znaczenie ancylostomiaza Definicja dolegliwość górnicza", na którą cierpi około 450 mln ludzi, spowodowana poprzez tęgoryjca dwunastniczego z rodz. nicieni, który
  • Znaczenie andaluzja Definicja tekst dramatyczny) budząca w zespole teatru obawy, Iż może być notarialnie prześladowana, zatrzymana poprzez cenzurę, nie dopuszczona do
  • Znaczenie andate a letto Don Basilio Definicja andate a letto, Don Basilio! wł., idź do łóżka, Don Bazylio! Etym. - z opery Rossiniego (Cyrulik sewilski, 2, 4) 1816 r
  • Znaczenie andragogika Definicja dorosłych. android automat naśladujący ruchy człowieka. androfobia wstręt do mężczyzn. androcentryzm podkreślanie, akcentowanie, wysuwanie
  • Znaczenie Andromedy odmiana Definicja wirusa a. innego mikroorganizmu, którego przypadkowe rozprzestrzenienie się z jakiegoś laboratorium mogłoby spowodować katastrofalne
  • Znaczenie anepigraf Definicja anepigraf pismo a. dzieło sztuki bez tytułu. Etym. - gr. anepígraphos 'bez napisu'; zobacz ana-; epigraf
  • Znaczenie anestetyk Definicja anestezjolog doktor zajmujący się wszystkimi czynnościami związanymi ze znieczuleniem operowanego pacjenta. anestezja med. znieczulenie
  • Znaczenie aneuryzma Definicja rozszerzenie tętnicy wywołane zwyrodnieniem jej ścian. Etym. - gr. aneúrysma 'otwarcie; rozepchnięcie'; zobacz ana-; eurýs, zobacz eury
  • Znaczenie angażować Definicja zawierać z kim umowę o pracę (na przykład z aktorem); por. engagement; (a. się) godzić się, umawiać się o pracę; zobowiązać się, wmieszać
  • Znaczenie angelisme Definicja marzenie niepokalanej czystości; postawa polegająca na odmowie akceptacji przykrej rzeczywistości, bądź ze wstydu, bądź poprzez naiwność
  • Znaczenie angina Definicja podniebieniowych i gardła; (a. pectoris) dławica piersiowa, dusznica boląca, zaburzenia w dopływie krwi do mięśnia sercowego wskutek zmian
  • Znaczenie AngloSaxon Attitudes Definicja Anglosaskie pozy. Etym. - tytuł satyrycznej powieści (1956) pisarza z angielskiego: Angusa Wilsona (ur. 1913) o różnych odmianach prawdy i
  • Znaczenie Angry Young Man Definicja Gniewny młodzian. Etym. - tytuł książki (1951 r.) pisarza z angielskiego: Leslie Paula (ur. 1905 r.); w l.mn. (A. Y. Men) - nazwa nadawana
  • Znaczenie anilina Definicja oleista ciecz wykorzystywana do wyrobu barwników syntetycznych, leków i in. związków; istotny surowiec przemysłu chem. Etym. - port. anil
  • Znaczenie anima Definicja archetyp zawarty w zbiorowej nieświadomości człowieka, symbolizujący żeńską część jego natury; odziedziczone zbiorowe wyobrażenie kobiety
  • Znaczenie anima mundi Definicja psychē tou kósmou). Etym. - u Szekspira (Sonet 107): The prophetic soul of the wide world, dreaming on things to come ("Prorocza dusza
  • Znaczenie animam debet Definicja swą) duszę; zadłużony po uszy. animatyzm, preanimizm teoria antropologa z angielskiego: R.R. Maretta (1866-1943) głosząca, Iż pierwotnym
  • Znaczenie ANIZO Definicja anizotropia fiz. występowanie różnych własności fiz. danego ośrodka (gł. ciał krystalicznych) w różnych kierunkach (na przykład inna
  • Znaczenie ankieta Definicja zadawanie pytań; badanie różnych dziedzin życia, zagadnień, poglądów, recenzji publ. dzięki pytań zadawanych określonej ekipie osób a
  • Znaczenie anlagen Definicja późniejszego rozwoju, rudyment, zwł. nagromadzenie komórek płodu rozpoczynające w sposób widoczny postęp jakiegoś organu a. kończyny. Etym
  • Znaczenie anno currente Definicja anno aetatis suae (na przykład XLV) ?Xac., w (45.) roku swego życia (dawn. napisy na nagrobkach, portretach). Anno Domini (skr. A.D.) w
  • Znaczenie annuit coeptis Definicja życzliwie na nasze przedsięwzięcie. Etym. - z Eneidy, 9, 625 Wergiliusza; użyte jako dewiza ogromnej pieczęci USA
  • Znaczenie anomalia Definicja ogólnej reguły, od normy. anomalny niepoprawny; anormalny. Etym. - gr. anōmalía 'nierówność' od anōmalos 'nierówny; nieregularny
  • Znaczenie anoreksja Definicja anorexia nervosa) med. jadłowstręt psychiczny, patologiczny brak apetytu z przyczyn psychicznych (gł. u dziewcząt), któremu zazw
  • Znaczenie Anschluss Definicja podłączenie Austrii do Niemiec. Etym. - nm. 'przy-, dołączenie; styczność; załącznik' od anschliessen 'przykuć; przyłączyć; przylegać'; an
  • Znaczenie Antarktyda Definicja stały) wokół Bieguna Południowego. Antarktyka region polarny i subpolarny półkuli płd., w którego centrum leży Antarktyda; por. arktyczny
  • Znaczenie ANTE Definicja poprzedzający; poprzedni niż; do przodu; prze-; przed (w miejscu a. czasie). ante bellum ?Xac., przed wojną. ante litteram ?Xac., zobacz
  • Znaczenie antigura Definicja cebuli, pomidorów, z dodatkiem tymianku i pietruszki. Etym. - od nazwy wyspy w archipelagu Wysp Podwietrznych na Morzu Karaibskim
  • Znaczenie Antinous Definicja męskiej. Etym. - nadzwyczajnie piękny młodzieniec cesarza rz. Hadriana; wg twierdzenia Hadriana utonął w Nilu (r. 130 n.e.), wg innych dał
  • Znaczenie antonimia Definicja antonimy para wyrazów o znaczeniach przeciwstawnych (na przykład dobry - niedobry; dzień - noc; kochać - nienawidzić); por. synonimy. Etym
  • Znaczenie antrakt Definicja scenicznego (sztuki, opery), częściami koncertu i tym podobne; epizod instrumentalny realizowany pomiędzy aktami opery, baletu i tym
  • Znaczenie ANTROP Definicja człowiek. antropoid małpa człekokształtna (szympans, goryl, orangutan). antroponimia dział onomastyki obejmujący badanie nazw osobowych
  • Znaczenie antydopingowe badania Definicja zawodników w trakcie zawodów sport. dla wykrycia ewentualnej obecności środków dopingowych w materiale biologicznym. Etym. - zobacz anty
  • Znaczenie antydot Definicja ret. użycie słów w sensie odwrotnym do ich powszechnie przyjętego znaczenia dla uzyskania efektu humorystycznego a. ironicznego. antygeny
  • Znaczenie antyk Definicja rz.; zabytkowe dzieło sztuki (zwł. mebel, porcelana, obraz i tym podobne). antyczny odnoszący się do starożytności gr.-rz.; zabytkowy
  • Znaczenie antymetabola Definicja wypowiedź, której część druga w odmiennym porządku, innych formach gram., funkcjach składniowych, a nieraz i przeciwnym znaczeniu powtarza
  • Znaczenie antynomia Definicja rozumowanie (dowód) z pozoru prawidłowe, lecz prowadzące do sprzeczności; sprzeczność pomiędzy dwoma równie uzasadnionymi twierdzeniami
  • Znaczenie antyszambrowanie Definicja wyczekiwanie w przedpokojach, poczekalniach na audiencję, posłuchanie, rozmowę z osobami ustosunkowanymi, wpływowymi. Etym. - fr. faire
  • Znaczenie anulować Definicja kasować, znieść, cofnąć, uchylić. Etym. - późn.z łaciny annulare 'unicestwić'; zobacz ad-; ?Xac. nullus 'żaden'; ne 'nie'; ullus
  • Znaczenie anżelika Definicja litworu, dzięki zawartości olejków eterycznych stosowany w lecznictwie i do wyrobu wódek i likierów; smażone w cukrze ogonki liści
  • Znaczenie Aonidy Definicja 30. Etym. - od nazwy Aonii, części Beocji, gdzie mieścił się Helikon i źródło Hippokrene (por. Pegaz), będącej wg mit. gr. siedzibą Muz
  • Znaczenie apanaże Definicja uposażenie, dochody członków domu panującego nadane im poprzez monarchę a. organ ustawodawczy; przest. zasiłki, kapitał na utrzymanie. Etym
  • Znaczenie aparat Definicja spełniający określone zadania, lecz nie przetwarzający ani nie wytwarzający energii mech.; biol. narząd (zespół narządów) spełniający pewne
  • Znaczenie apartament Definicja reprezentacyjny "numer" w hotelu; (zwł. w l.mn.) luksusowo urządzone, obszerne mieszkanie. Etym. - fr. appartement '(większe
  • Znaczenie apartheid Definicja rasowa; polityka separowania i dyskryminacji polit.-ekonomicznej Afrykanów i innych "kolorowych" w Republice Płd. Afryki, mająca
  • Znaczenie aparthotel Definicja mieszkaniami, sprzedawanymi prywatnym osobom jako inwestorom, lecz wynajmowanymi i obsługiwanymi jako apartamenty hotelowe w okresach
  • Znaczenie apel Definicja sprawdzanie obecności na zbiórce. apelacja odwołanie się do wyższych instancji o ponowne rozpatrzenie kwestie; wyższa instancja
  • Znaczenie Agnus Dei Definicja Agnus Dei ?Xac., baranek boży (jest to Chrystus); start modlitwy odmawianej w okresie mszy. Etym. - z Wulgaty (Ew. wg Jana, 1, 29
  • Znaczenie aplika Definicja empire'u; małe lustro przyścienne z drewnianą, malowaną a. złoconą ramką rokokową. aplikacja wzór z materiału naszytego dla ozdoby na tło
  • Znaczenie aplomb Definicja nieskrępowanie, swada, rezon; kuraż; tupet. Etym. - fr. 'kierunek pionowy (uzyskany dzięki pionu, ołowianki); równowaga; pewność siebie'; à
  • Znaczenie apodyktyczny Definicja nie znoszący sprzeciwu, arbitralny; stanowczy; filoz. sąd logicznie niezbędny (oczywisty a. wynikający z przesłanek); por. (log
  • Znaczenie apoftegmat Definicja pouczająca; zwięzłe, wyraziste, trafne powiedzenie (por. bon mot; aforyzm). Etym. - gr. apóphtegma 'wypowiedź; sentencjonalna odpowiedź
  • Znaczenie apokalipsa Definicja przyszłości; księga apokryficzna, pisana pod pseudonimem poprzez Żydów a. inicjalnych chrześcijan (od około r. 200 przed naszą erą do około
  • Znaczenie apokryf Definicja nieautentyczny; falsyfikat; (l.mn.) księgi biblijne, nie włączone do kanonu (spisu) ksiąg autentycznych poprzez Kościół rz.kat., Żydów a
  • Znaczenie apologeta Definicja w II-IV w. n.e.). apopleksja insult, udar mózgu, krwotok mózgowy. apologia obrona kwestie, zasady a. osoby; usprawiedliwienie; pochwała
  • Znaczenie arianie Definicja polscy, zobacz antytrynitarze. arianizm kierunek w teologii chrześc. zapoczątkowany poprzez kapłana aleksandryjskiego Ariusza (około 256
  • Znaczenie apostata Definicja zaprzaniec, renegat. apostazja odszczepieństwo; Kośc. rz.kat. całkowite odstępstwo wyznawcy od wiary (a fide), księdza od kapłaństwa (ab
  • Znaczenie apostolat Definicja apostolstwo działalność apostolska, posłannictwo, misja. apostoł każdy z 12 uczniów Jezusa; propagator, krzewiciel chrześcijaństwa, (przen
  • Znaczenie apotropaiczny Definicja pierwotnych wierzeń własności magiczne, broniący przed niedobrymi duchami, klęskami, chorobami, odpędzający zło. apotropaizm magia obronna
  • Znaczenie appendix Definicja wyrostek robaczkowy jelita ślepego. appendicitis zapalenie wyrostka robaczkowego. Etym. - ?Xac. appendix dpn. appendicis 'wisiorek; bonus
  • Znaczenie applepie Definicja dosł. 'szarlotka (kruche ciasto z jabłkami)'; przen. coś, co ma typowo amerykańskie cechy, co niesie w sobie tradycyjne amer. wartości
  • Znaczenie aprowizacja Definicja państwie) w żywność, zwł. w okresach trudności gospodarczych, ograniczeń, reglamentacji środków żywnościowych. Etym. - zobacz ad-; prowizja
  • Znaczenie apsaras Definicja potem śpiewaczki i tancerki zamieszkujące niebo Indry, partnerki gandharwów, muzykantów niebiańskich, dostarczające rozkoszy zmysłowych
  • Znaczenie arabeska Definicja symetrycznym, stylizowany na motywach roślinnych i geom., wzorowany na sztuce arabskiej a. antycznej; krótki utwór muz. o subtelnych
  • Znaczenie art brut Definicja surowa', plast. sztuka surowa, niechlujna, prymitywna, dziwaczna, realizowana poprzez chorych psychicznie albo dzieci, lub mazana na murach
  • Znaczenie aranżowanie Definicja arrangement fr., [wym. arãżmã], aranż(acja), rozpisanie na określony zespół (instrumentalny a. wokalny) utworu muz., przeznaczonego w
  • Znaczenie Arbeit macht frei Definicja Arbeit macht frei nm., robota czyni (człowieka) wolnym. Etym. - napis na bramie hitlerowskiego obozu zagłady w Oświęcimiu
  • Znaczenie arbiter Definicja sędzia sportowy. arbiter elegantiarum ?Xac., znawca, autorytet w kwestiach dobrego smaku, tonu. arbitraż postępowanie rozjemcze; sąd
  • Znaczenie arboretum Definicja plantacja, szkółka drzew i krzewów. Etym. - ?Xac. 'miejsce zadrzewione, plantacja drzew' z arbor 'drzewo
  • Znaczenie ARCH Definicja główny; przewyższający innych; pierwszy w okresie, startowy; pierwotny. Etym. - późn.z łaciny arch- i ?Xac. archi- 'jw.' z gr. arch
  • Znaczenie ARCHI Definicja pierwotny; pra-; startowy. archidiecezja prowincja kośc., na której czele stoi arcybiskup. archi(je)rej patriarcha, (arcy)biskup Kośc. gr
  • Znaczenie Archie Bunker Definicja odpowiednik Alfa Garnetta. Etym. - (1972) od nazwiska postaci telewizyjnej, której rolę grał aktor amer. Carroll O'Connor w serialu
  • Znaczenie archipelag Definicja dyscyplina organizująca i kształtująca przestrzeń dla zaspokojenia potrzeb człowieka; edukacja i sztuka projektowania i wznoszenia budowli
  • Znaczenie archiwistyka Definicja zestaw dokumentów, pism, akt nieaktualnych już, lecz wartych zachowania; miejsce, budynek, gdzie się je przechowuje; organizacja zajmująca
  • Znaczenie archiwolta Definicja profilowane czoło arkady, pokrywające) łuk konstrukcyjny w zwieńczeniu portalów romańskich i gotyckich. Etym. - wł. archivolto 'jw.' ze st
  • Znaczenie ARCY Definicja wybitnie; największy; pierwszy rangą, kluczowy; archi-; na przykład arcyzabawny - bardzo z., arcymistrz - mistrz nad mistrze; arcybiskup
  • Znaczenie arenda Definicja młyna, sadu i tym podobne) arendowanie. arendarz dawn. dzierżawca; karczmarz, szynkarz. Etym. - śrdw.z łaciny arendare 'dzierżawić'; zobacz
  • Znaczenie areopag Definicja najdawniejsza porada państwowa złożona z byłych archontów (areopagitów), posiadająca (do V w. przed naszą erą) najwyższą władzę sądowniczą
  • Znaczenie argument Definicja dowodu, twierdzenie mające uzasadnić a. obalić tezę. argumentum baculinum zobacz argumentum ad baculum. argumentacja zespół argumentów
  • Znaczenie Argus Definicja czujne, baczne, podejrzliwe; por. cerber. Etym. - ?Xac. forma gr. Árgos, nazwy stuokiego olbrzyma, któremu Hera, zazdrosna żona Zeusa
  • Znaczenie Ariadny nić Definicja wybrnięcia z beznadziejnie zawikłanej sytuacji. Etym. - w mit. gr. Ariádnē córka Minosa, króla Krety, siostra Fedry, potem żona Dionizosa
  • Znaczenie arkada Definicja zwornikiem, wsparte na dwóch słupach (kolumnach, filarach). Etym. - fr. arcade 'jw.' z wł. arcata 'jw.' od arco 'łuk' z ?Xac. arcus 'jp
  • Znaczenie arkana alIslam Definicja arkan al-Islam arab. 'filary islamu', pięć obowiązków każdego muzułmanina: szahadah, salat, zakat, saum i hadż
  • Znaczenie armada Definicja flota wysłana poprzez Filipa II hiszpańskiego przeciw Anglii w 1588 r. (hiszpańska, "niezwyciężona" A.) armatura osprzęt
  • Znaczenie armalkolit Definicja księżycowy złożony z żelaza, magnezu i tytanu, znaleziony w skałach przywiezionych z Księżyca poprzez załogę Apolla 11. Etym. - (1971
  • Znaczenie armila Definicja sfera - starożytny przyrząd do wyznaczania współrzędnych astronomicznych stosowany do XVI w. (także poprzez Kopernika); odmianą jego było
  • Znaczenie armistycjum Definicja broni. Etym. - n.z łaciny armistitium 'jw.' z ?Xac. arma, zobacz armada; -stitium od status, zobacz status
  • Znaczenie arpeggio Definicja wykonywania współbrzmień akordowych opierający na następnym szybkim następstwie dźwięków, zazw. od najniższego do najwyższego składnika
  • Znaczenie ars antiqua Definicja hist. muz. moment około 1160-1290, związany z działalnością szkoły paryskiej (szkoły Notre Dame), moment rozkwitu polifonii organalnej (zwł
  • Znaczenie arsenał Definicja arsenał, cekhauz, zbrojownia, składnica broni. Etym. - wł. arsenale 'jw.' z arab. dār sinā'a 'dwór a. dom przemysłu, manufaktury
  • Znaczenie arszyn Definicja arszyn dawn. ros. miara długości (od około 71 do 81 cm), dzieląca się na 12 werszków. Etym. - ros. arszín 'jw.' z tur
  • Znaczenie afryt Definicja afryt, efryt, ifryt w wierzeniach muzułm. okrutny demon, niedobry duch. Etym. - arab. ifrit 'jw
  • Znaczenie Art Deco Definicja sztuce dekoracyjnej powstały w latach 20. XX w., dominujący w 30., przeżywający nową falę zainteresowania w późnych latach 60. i
  • Znaczenie art informel Definicja nieformalny kierunek sztuki współczesnej, eksperymentujący najróżnorodniejszymi materiałami (drewno, piasek, szkło, odpadki i tym podobne
  • Znaczenie artefakt Definicja ozdoba) będący dziełem (a. noszący ślady) pracy ludzkiej (w przeciwieństwie od elementów naturalnych); psychol. sztuczny twór sposoby
  • Znaczenie artel Definicja zarobkowych spółdzielni pracy, dobrowolnych zrzeszeń chłopów, rzemieślników a. innych drobnych wytwórców w Rosji carskiej i w byłym ZSRR
  • Znaczenie artes liberales Definicja śrdw. 7 nauk świeckich, stanowiących wstęp do studiów wyższych; stopień niższy (trivium, szkoła trywialna): gramatyka, retoryka, dialektyka
  • Znaczenie artezyjskie Definicja głębinowe, zamknięte pomiędzy dwiema warstwami nieprzepuszczalnymi, będące pod ciśnieniem hydrostatycznym; (a. źródło) naturalny wypływ wód
  • Znaczenie artykulacja Definicja płaszczyzny; zgryz; ruchy i układ narządów mowy konieczne do wymówienia danej głoski; muz. sposób wydobywania następujących po sobie a
  • Znaczenie aryjczyk Definicja ojczystym jest jeden z jęz. aryjskich. aryjski w odniesieniu (a. należący do) jednego z (a. kilku) języków indoeuropejskiej ekipy
  • Znaczenie arystokracja Definicja wysoka szlachta rodowa; najwyższa warstwa społ. w ustroju niewolniczym i feud., zaznaczona dziedzicznymi tytułami i przywilejami
  • Znaczenie Arystydes Definicja dostojny mąż stanu o poglądach umiarkowanych i nieposzlakowanej uczciwości. Etym. - od imienia polityka i wodza ateńskiego (około 540 przed
  • Znaczenie arytmetyczny postęp Definicja każda liczba jest większa od poprzedniej o pewną stałą rozmiar, na przykład 1, 7, 13, 19, 25... arytmometr najprostsza ręczna maszyna do
  • Znaczenie asafetyda Definicja gumożywica pozyskiwana z korzeni i kłączy zapaliczki lekarskiej, stosowana dawn. jako środek uspokajający, dziś na Wschodzie jako przyprawa
  • Znaczenie asbestos gelos Definicja bogów i bohaterów); por. epitheton ornans. Etym. - z Homera (Iliada, 1, 599; Odyseja, 8, 326; 20, 346
  • Znaczenie asekuracja Definicja ubezpieczeniowa; zabezpieczenie; zabezpieczenie się (w alpinistyce). asekuranctwo wykonywanie pracy w sposób umożliwiający uchylenie się od
  • Znaczenie asesor Definicja spełniający czasowo czynności sędziego a. prokuratora; hist. członek sądu sejmowego, nadwornego a. marszałkowskiego. Etym. - ?Xac
  • Znaczenie askari Definicja korpusu piechoty, stanowiącego straż przyboczną sułtana Maroka; w XIX i XX w. żołnierze wł. i nm. wojsk kolonialnych, rekrutowani z
  • Znaczenie arhat Definicja buddyzmie - osoba doskonała, która wejrzała w prawdziwą naturę istnienia, wyzwoliła się z więzów pożądań, osiągnęła nirwanę i nie odrodzi
  • Znaczenie asocjacja Definicja kojarzenie wyobrażeń, z których jedno przywołuje na myśl drugie; chem. łączenie się cząsteczek w większe zespoły. asocjacjonizm kierunek
  • Znaczenie asonans Definicja nieprecyzyjny, opierający tylko na zgodności samogłosek; por. konsonans. Etym. - fr. assonance 'jw.' z ?Xac. assonare 'odbrzmiewać
  • Znaczenie aspekt Definicja wzgląd, ujęcie, perspektywa; postać, widok, wygląd, przejaw; wg astrologów - wzajemne położenie gwiazd i planet, na którego podstawie
  • Znaczenie asperges me hyssopo et mundabor Definicja lavabis me, et extra nivem dealbabor ?Xac., pokropisz mnie hizopem, a będę czysty; obmyjesz mnie i powyżej śnieg bielszy się stanę. Etym
  • Znaczenie aspiracja Definicja marzenie (dopięcia celu, dobicia się czego), ambicja; jęz. przydech. aspirata jęz. spółgłoska przydechowa. aspirantura forma
  • Znaczenie aspiryna Definicja acetylosalicylowy, środek przeciw gorączce, bólom i gośćcowi. Etym. - nm. Aspirin 'jw.' nazwa handl.: a(cetyl) + n.z łaciny Spir(aeaulmaria
  • Znaczenie assegai Definicja z twardego drzewa, o żelaznym ostrzu, stosowana poprzez plemiona płd.afrykańskie. Etym. - arab. az-zaghāja 'berberyjska; jw
  • Znaczenie astenia Definicja czynnościowa organizmu wynikająca z wiotkiej (astenicznej) budowy ciała. astenik zobacz leptosomatyk. astenosfera względnie plastyczna
  • Znaczenie astragal Definicja stylizowanych liści, wałków, perełek, pryzmatycznych paciorków i tak dalej, występujący w malarstwie, rzemiośle art. i archit. (na przykład
  • Znaczenie Astrei wiek Definicja ludzkości), mityczne czasy powszechnej niewinności i sprawiedliwości. Etym. - gr. (Díkē) Astraía, ?Xac. Astraea ('gwiezdna'); raczej lit
  • Znaczenie astrofizyka Definicja budowie ciał niebieskich. astrolabium stosowany przed XVIII w. aparat do mierzenia kątów, do wyznaczania położenia ciał nieb., poprzednik
  • Znaczenie asumpt Definicja pochop, podnieta, zachęta, impuls, bodziec, przyczyna, pretekst, okazja. Etym. - ?Xac. assumptus p.p. od assumere 'wziąć; adoptować
  • Znaczenie asymilacja Definicja z sobą głosek w słowach); upodobnienie się (pod względem narod.), przyswojenie sobie (kultury, cech innego narodu); przyswojenie
  • Znaczenie asymptota Definicja odległość od danej krzywej nieograniczenie maleje stosunkowo przedłużania obu linii. asymptotyczny. Etym. - gr. asymptōtos 'nie stykający
  • Znaczenie Aszkenazim Definicja Żydów środkowo- i wschodnioeuropejskich, pośród których powstał w X w. język żyd. (por. jidysz; Sefardyjczycy). Etym. - hebr. Aszkenāzi l
  • Znaczenie aśrama Definicja przebywa znany guru wspólnie z uczniami; cztery najlepsze fazy, na które dzieli się żywot "dwakroć zrodzonego" Hindusa
  • Znaczenie ate Definicja zaślepienie, prowadzące człowieka do zguby; por. menos. Etym. - gr. átē 'zaślepienie; występek; kara; nieszczęście; mit. gr. córka Zeusa
  • Znaczenie atest Definicja jakość dostarczonego materiału (zazw. surowca); atestacja, atestat przest. świadectwo, poświadczenie. Etym. - późn.z łaciny attestatio
  • Znaczenie atman Definicja osobowości ludzkiej, jaźń nie zmieniająca się w cyklu reinkarnacji (zobacz metempsychoza; samsara). Etym. - sanskr. 'tchnienie; jaźń; dusza
  • Znaczenie atom Definicja złożony z dodatnio naładowanego jądra (por. neutron; proton) i z powłok ujemnie naładowanych elektronów. atomarium sala a. budynek
  • Znaczenie atopia Definicja spontaniczna, postać alergii o predyspozycji dziedzicznej, długim okresie uczulenia, wywołująca obrzęki, dychawicę oskrzelową, gorączkę
  • Znaczenie atrakcja Definicja przyciąga, interesuje, zwł. większą liczbę ludzi; sensacja; urozmaicenie, rozrywka, przyjemność. atrakcyjny nęcący, pociągający
  • Znaczenie atropina Definicja innymi z pokrzyku wilczej jagody (Atropa belladonna), użytkowany jako środek przeciw skurczom przewodu pokarmowego i astmie, a również do
  • Znaczenie atut Definicja który bije pozostałe w danej grze; przen. (okoliczności, walne argumenty dające) szanse, możliwości zwycięstwa, przewagi, powodzenia. Etym
  • Znaczenie Au dessus de la melee Definicja walką; z dala od walki (od życia społecznego, od udziału w rewolucji). Etym. - tytuł serii artykułów Romain Rollanda w Journal de Genève
  • Znaczenie aubade Definicja powitanie poranka; koncert dany pod czyimś oknem, o brzasku; pieśń a. poemat kochanków rozstających się o świcie; muzyka na porannych
  • Znaczenie auch ich war in Arkadien geboren Definicja ja urodziłem się w Arkadii; por. Arkadia. Etym. - z Schillera (start wiersza Resignation 'Rezygnacja
  • Znaczenie audiatur et altera pars Definicja wysłuchać również drugiej (przeciwnej) strony (przed wydaniem sądu, orzeczenia). Etym. - wg Seneki (Medea, 2, 2, 199) z gr
  • Znaczenie audiencja Definicja posłuchanie, udzielone poprzez osobę na wysokim stanowisku (dostojnika, dygnitarza.) audiologia edukacja o słuchu. audytorium sala
  • Znaczenie augmentatyw Definicja przykład flacha od flaszka). Etym. - śrdw.z łaciny augmentativum 'coś, co zwiększa' z późn.z łaciny augmentare 'pomnażać; rozmnażać' od
  • Znaczenie augurowie Definicja się za arbitrów, autorytet, wyrocznię w jakiejś dziedzinie. Etym. - ?Xac. augures (l.poj. augur) 'starorzymscy kapłani w najdawn. czasach
  • Znaczenie aukcja Definicja niestandardowych, jak wełna, futra, skóry surowe, herbata, ryby; por. licytacja. Etym. - ?Xac. auctio '(dosł. zwiększenie) licytacja' od
  • Znaczenie Auld Lang Syne Definicja oulängzajn] dosł. ongiś, dawnymi laty; dobre dawne czasy. Etym. - tytuł starej pieśni szkockiej, w ostatniej wersji ułożonej (1788 r
  • Znaczenie aunt Sally Definicja łatwy cel krytyki a. napaści. Etym. - z angielskiego: od nazwy gry Aunt Sally 'Ciocia S.', gdzie rzuca się kijkami a. piłkami w figurkę
  • Znaczenie aura Definicja atmosfera, nastrój, klimat (wokół osób, rzeczy, spraw, zwł. produkowanych poprzez nie, emanujący z nich); med. stan neuropsychiczny przed
  • Znaczenie aureola Definicja świetlisty owal, krąg, otok wokół postaci bóstw i świętych (regularnie utożsamiany z nimbem); por. mandorla; obwódka blasku, obrzeże
  • Znaczenie aurora Definicja Aurory" wystrzał) znak początku walki rewolucyjnej, nowej epoki społ. Etym. - ?Xac. aurora (gr. ēōs) 'zorza poranna' i jej uosobienie
  • Znaczenie auspicje Definicja dobrymi, niedobrymi) auspicjami - pod (niezłą, niedobrą) wróżbą; por. omen; pod (czyimiś) auspicjami - pod (czyjąś) opieką, zwierzchnictwem
  • Znaczenie austral Definicja australopiteki ekipa kopalnych małp człekokształtnych, opisana opierając się na szczątków kostnych, znalezionych w pokładach
  • Znaczenie AUT Definicja sam; automatyczny, samoczynny; samoregulujący się; w odniesieniu tego samego osobnika, wywołany a. wytworzony poprzez siebie samego
  • Znaczenie aut Caesar aut nihil Definicja aut Caesar aut nihil ?Xac., lub (być) Cezarem, lub nikim. Etym. - dewiza Cezara Borgii, wł. polityka doby odrodzenia (około 1475-1507
  • Znaczenie aut vincere aut mori Definicja zwyciężyć, lub umrzeć. Etym. - napis na pieczęci Konfederacji Barskiej (1768 r.); wg okrzyku admirała spartańskiego Kallikratidasa w
  • Znaczenie autodydakta Definicja przest. samokształcenie. autoerotyzm zobacz narcyzm. autokefalia niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od
  • Znaczenie autoklaw Definicja metalowy do naparzania (pod powiększonym ciśnieniem) materiału, w celu podniesienia jego własności wytrzymałościowych a. wyjałowienia go
  • Znaczenie autoliza Definicja samotrawienie zamierających a. obumarłych komórek i tkanek, jeden z pośmiertnych, rozkładowych mechanizmów organizmu. Etym. - zobacz aut
  • Znaczenie Avogadra liczba Definicja cząsteczek zawarta w molu dowolnej substancji chem. a. liczba atomów w gramoatomie dowolnego pierwiastka. Avogadra prawo (a. hipoteza) fiz
  • Znaczenie automat Definicja uruchomieniu wykonuje samoczynnie określony cykl czynności; por. robot; pot. pistolet maszynowy. automatyzm psychol. wykonywanie czynności
  • Znaczenie autonomia Definicja samostanowienie; (pół) suwerenność. autonomiczny układ nerwowy - fizj. wegetatywny, trzewny, regulujący czynności narządów wewn.; por
  • Znaczenie autor Definicja autoryzacja pozwolenie autora na publikację, przekład, wystawienie, reprodukcję, adaptację dzieła. autorytet prestiż, powaga, wpływ
  • Znaczenie autoserwis Definicja grzecznościowe podwiezienie po drodze samochodem pieszego podróżnego a. turysty na zasygnalizowaną poprzez niego prośbę; (w Polsce
  • Znaczenie autostrada Definicja nawierzchni ulepszonej, przepołowiona wzdłuż dla rozdzielenia obu kierunków ruchu, z wytyczonymi pasami dla różnych prędkości pojazdów, ze
  • Znaczenie autosugestia Definicja siebie samego. autotrofizm biol. samożywność, budowanie związków organicznych z najprostszych składników - wody, soli mineralnych i
  • Znaczenie ave atque vale Definicja ave atque vale ?Xac., witaj (więc) i żegnaj (zarazem). Etym. - z Katullusa (Pieśni, 101
  • Znaczenie awangarda Definicja ubezpieczający od czoła kolumnę w marszu (por. ariergarda); przen. ekipa ludzi torujących nowe drogi, wskazujących nowe kierunki w sztuce
  • Znaczenie awaria Definicja uszkodzenie maszyny, aparatu, urządzenia, pojazdu. Etym. - arab. awārija 'dobra uszkodzone' l.mn. od awār 'szkoda
  • Znaczenie awers Definicja medalu; wierzchnia, prawa strona tkaniny, haftu; właściwa, przeznaczoną do oglądania strona obrazu, rysunku; por. rewers. Etym. - ?Xac
  • Znaczenie awiz Definicja o wysłaniu a. nadejściu przekazu, weksla, pieniędzy, towaru i tym podobne 2. mały okręt wojenny do służby patrolowej i pomocniczej. Etym
  • Znaczenie azalia Definicja Etym. - n.z łaciny azalea 'jw.' z gr. r.ż. od adzaléos 'suchy'; od mniemania, Iż roślina udaje się dobrze na suchym gruncie
  • Znaczenie azan Definicja azan arab., w islamie - wezwanie do modlitwy ogłaszane poprzez muezzina z minaretu 5 razy na dzień
  • Znaczenie azyma Definicja niesolony); maca; Kośc. rz.kat. chleb przaśny stosowany do konsekracji w eucharystii. Etym. - późn.z łaciny z ?Xac. r.nij. l.mn. od azymus
  • Znaczenie abonowanie Definicja abonowanie zobacz abonament
  • Znaczenie abbozzo Definicja szkicowy zarys dzieła sztuki, pierwszy, przybliżony, pobieżny zarys obrazu na płótnie, z grubsza obrobiony poprzez rzeźbiarza blok kamienia
  • Znaczenie aplauz Definicja aprobata. Etym. - ?Xac. applausus p.p. od applaudere 'bić; klaskać; pochwalać'; zobacz ad-; plaudere, zobacz eksplozja
  • Znaczenie Acheronta movebo Definicja Acheronta movebo zobacz flectere si nequeo
  • Znaczenie adagium Definicja adagium ?Xac., dawn. przysłowie
  • Znaczenie alia res Definicja alia res ?Xac., (lecz to już jest) inna historia; por. but that is another story. Etym. - z Terencjusza (Eunuch, 361
  • Znaczenie aizkolaris Definicja aizkolaris gra baskijska - zawody w rąbaniu drzewa
  • Znaczenie akolita Definicja tak zwany święceń niższych; przen. pomocnik; zwolennik. Etym. - gr. akólouthos 'towarzyszący'; por. anakolut
  • Znaczenie al dente Definicja al dente wł., dosł. 'na ząb', potrawa nie nazbyt miękka
  • Znaczenie akwilon Definicja wsch.); por. bora. Etym. - ?Xac. aquilo dpn. aquilonis 'jw.; bóstwo uosabiające ten wiatr (gr. Boreasz
  • Znaczenie all the worlds a stage Definicja all the world's a stage zobacz mundus universus
  • Znaczenie amour fou Definicja amour fou fr., szalona miłość
  • Znaczenie anormalny Definicja anormalny nienormalny, niepoprawny, anomalny. Etym. - śrdw.z łaciny anormalis 'jw.'; zobacz a-; norma
  • Znaczenie aqua vitae Definicja aqua vitae zobacz okowita
  • Znaczenie argon Definicja szlachetny, helowiec. Etym. - gr. argón r.nij. od argós 'bezczynny; bezwładny' bez zaangażowania'; zobacz a-; érgon, zobacz erg 1
  • Znaczenie ATTO Definicja ATTO- w złożeniach: kwintylionowa część jednostki podstawowej (10-18) w systemie metrycznym. Etym. - (1973) z duń. atten '18
  • Znaczenie aneuryna Definicja aneuryna zobacz tiamina. Etym. - n.z łaciny aneurin; zobacz a-; neur
  • Znaczenie anafilaksja Definicja uczulenie organizmu wywołane ponownym wprowadzeniem antygenu. Etym. - zobacz ana-; gr. phýlaksis 'czuwanie' od phylássein 'strzec, chronić
  • Znaczenie auskultacja Definicja wewnętrznych pacjenta (gł. płuc i serca); por. fonendoskop, stetoskop. Etym. - ?Xac. auscultatio 'nasłuchiwanie' od auscultare 'słuchać
  • Znaczenie AER Definicja atmosfera; powietrzny; oddechowy; gaz; lotniczy. aerodynamika dział mechaniki obejmujący zagadnienia przepływu gazów i sił występujących w
  • Znaczenie Armeleutegeruch Definicja Armeleutegeruch nm., odór biedoty. Etym. - z Nietzschego (Wiedza radosna 5, 349), 1882 r
  • Znaczenie annalista Definicja annałów, roczników, kronik. Etym. - ?Xac. (libri) annāles '(księgi) doroczne; kroniki', l.mn. od annalis 'roczny' z annus 'rok'; por
  • Znaczenie abderyta Definicja por. beocki. Etym. - gr. abdēritēs 'mieszkaniec Abdery (miasta portowego w Tracji)'; jej mieszkańcy (mimo Iż była ojczyzną Demokryta
  • Znaczenie aktualizacja Definicja odniesieniu współczesności; będący na czasie; bieżący; aktualnie istotny. Etym. - późn.z łaciny actualis 'aktywny; praktyczny' od ?Xac
  • Znaczenie aedicula Definicja staroż., archit. kapliczka z frontonem wspartym na kolumnach a. pilastrach; śrdw. schemat budowli. Etym. - ?Xac. zdrobn. od aedes
  • Znaczenie autsajder Definicja autsajder zobacz outsider
  • Znaczenie aport Definicja aportowanie (o psie:) przynoszenie na rozkaz upolowanej zwierzyny a. rzuconych elementów. Etym. - ?Xac. apportare 'przynosić'; zobacz ad
  • Znaczenie abditorium Definicja abditorium Kośc rz.kat. skrzynia na relikwie. Etym. - późn.z łaciny od ?Xac. abdere 'ukrywać; chować
  • Znaczenie ach mein lieber Augustin Definicja ach, mein lieber Augustin zobacz o du, lieber Augustin
  • Znaczenie adiectivum Definicja adiectivum ?Xac., gram. przymiotnik
  • Znaczenie affirmatim Definicja affirmatim ?Xac., twierdząco
  • Znaczenie Afrique noire Definicja Afrique noire zobacz l'Afrique noire
  • Znaczenie aha reakcja Definicja aha! reakcja zobacz reakcja aha
  • Znaczenie aidedecamp Definicja aide-de-camp [wym. e:d dö kã] fr., adiutant
  • Znaczenie aioli Definicja rodzaj majonezu, mocno przyprawiony czosnkiem, podawany zazw. do ryby. Etym. - fr. (1965) z prowans. ai 'czosnek' i oli 'oliwa
  • Znaczenie AKW Definicja AKW(A)-, AKWE-, AKWI- w złożeniach: woda; wodo-; wodny. Etym. - ?Xac. aqua dpn. aquae 'woda'; por. okowita
  • Znaczenie All Star Band Definicja All Star Band z angielskiego:, [wym. o:l...] orkiestra jazzowa złożona z solistów (dosł. z samych gwiazd
  • Znaczenie Also sprach Zarathustra Definicja Also sprach Zarathustra nm., Tako rzecze Zaratustra; zobacz zoroastryzm. Etym. - tytuł pracy (1883-91) F. W. Nietzschego
  • Znaczenie amontillado Definicja amontillado rodzaj białego, wytrawnego jerezu. Etym. - hiszp.; a- zobacz ad-; montilla 'jw.', od nazwy miasta w Hiszpanii
  • Znaczenie analgezja Definicja analgezja med. niewrażliwość na ból; znieczulenie. Etym. - gr. analgesía 'jw.'; an- zobacz a-; zobacz -alg
  • Znaczenie antikol Definicja antikol zobacz antabus
  • Znaczenie Aschermittwoch Definicja Aschermittwoch zobacz Ash Wednesday
  • Znaczenie ATOU Definicja ATOU akronim ?Xac. Adoptio Per Transferationem Ovulum in Utero 'odopcja poprzez przeniesienie zarodka do macicy'; por. FIVETE
  • Znaczenie au porteur Definicja au porteur fr., na okaziciela
  • Znaczenie aufgeschoben ist nicht aufgehoben Definicja aufgeschoben ist nicht aufgehoben nm., co się odwlecze, to nie uciecze
  • Znaczenie ażio Definicja ażio(taż) zobacz agio
  • Znaczenie adiabatyczny Definicja zamiany ciepła z otoczeniem. Etym. - gr. adiábatos 'nie do przebycia'; zobacz a-; diábatos 'do przebycia' od diabaínein, zobacz diabetyk
  • Znaczenie amikt Definicja amikt zobacz humerał. Etym. - śrdw.z łaciny amictus od ?Xac. 'płaszcz' z p.p. od amicire 'okryć, przyodziać
  • Znaczenie anemia Definicja hemoglobiny i krwinek czerwonych we krwi. Etym. - gr. anhaimía 'bezkrwistość'; an- zobacz a-; zobacz -emia
  • Znaczenie apoteoza Definicja bóstwo (gr. hērōs, ?Xac. divus); ubóstwienie; idealizacja, gloryfikacja; przest. teatr. uroczysta scena końcowa, żywy obraz. Etym. - gr
  • Znaczenie APO Definicja od); oddzielony, oddzielny; chem. utworzony (z), związany (z). Etym. - gr. apó 'od'; niekiedy ap- przed samogł. i przed h; por. bodega
  • Znaczenie ambit Definicja krużganek, wąskie przejście obiegające od tyłu prezbiterium, oddzielone od niego arkadami a. murem. Etym. - ?Xac. ambitus 'okrążenie, obwód
  • Znaczenie ab irato Definicja ab irato ?Xac., w gniewie, w afekcie
  • Znaczenie AD Definicja A.D. zobacz Anno Domini
  • Znaczenie alles schon dagewesen Definicja już było. Etym. - ze sztuki Uriel Acosta (1846 r.) pisarza nm. Karola Gutzkowa (1811-78); słowa osoby dramatu, XVII-wiecznego rabina
  • Znaczenie autocasco Definicja samochodu od wypadku, kradzieży i tak dalej Etym. - z auto(mobil) i hiszp. casco 'kask; ubezpieczenie środka transportu na wypadek rozbicia
  • Znaczenie ab illo tempore Definicja intestato ?Xac., prawn. (dziedziczenie) bez testamentu, ustawowe. ab initio ?Xac., od początku. ab incunabulis ?Xac., od kolebki, od
  • Znaczenie adverbium Definicja adverbium ?Xac., gram. przysłówek
  • Znaczenie aere perennius Definicja aere perennius zobacz exegi monumentum
  • Znaczenie akonit Definicja akonit bot. tojad. Etym. - ?Xac. aconitum 'jw.' z gr. akóniton 'jp
  • Znaczenie aleksyna Definicja aleksyna zobacz komplement
  • Znaczenie Alkoran Definicja Alkoran zobacz Koran
  • Znaczenie alme Definicja alme arab., zawodowa muzykantka egipska
  • Znaczenie anno urbis conditae Definicja anno urbis conditae zobacz ab urbe
  • Znaczenie aperto libro Definicja aperto libro zobacz ad aperturam libri
  • Znaczenie archaizm Definicja archaizm przestarzała, wyszła z użycia forma jęz.; por. anachronizm
  • Znaczenie argał Definicja argol, argał, mong., wysuszony nawóz wielbłądzi a. bydlęcy, stosowany jako opał, zwł. w Azji Środkowej
  • Znaczenie art rock Definicja użytkuje przedmioty muzyki tradycyjnej a. klasycznej, zwł. w stylu instrumentacji. Etym. - amer. z angielskiego: (1972); art. 'sztuka
  • Znaczenie artretyzm Definicja por. chiragra; podagra). ARTR(O)- w złożeniach: anat. staw. Etym. - gr. arthrítis 'artretyzm' od árthron 'staw, przegub
  • Znaczenie asparagus Definicja asparagus bot. szparag. Etym. - ?Xac. 'jw.' z gr
  • Znaczenie ataszat Definicja ataszat zobacz attaché
  • Znaczenie aut aut Definicja aut - aut ?Xac., lub - lub
  • Znaczenie ad exemplum Definicja sięgać) do źródeł. ad finem ?Xac., do końca. ad extremum ?Xac., na koniec, na ostatek, wreszcie, ostatecznie
  • Znaczenie aszraf Definicja aszraf zobacz szeryf 1
  • Znaczenie abdominalny Definicja abdominalny brzuszny. Etym. - ?Xac. abdomen dpn. abdominis 'brzuch
  • Znaczenie acqua alta Definicja acqua alta wł. dosł. 'wysoka woda', zwł. o częstych powodziach zatapiających historyczne śródmieście Wenecji
  • Znaczenie au gratin Definicja au gratin fr., zapiekany (o potrawie), zwł. pokryty tartą bułką, masłem, serem, po czym zapiekany
  • Znaczenie a capite Definicja a capite zobacz akapit. a capite ad calcem ?Xac., od głowy do obuwia; od stóp do głów; w całości, całkiem
  • Znaczenie ajatollah Definicja ajatollah lider religijny szyitów w Iranie. Etym. - n.pers. z arab., dosł. 'symbol Boga
  • Znaczenie ampelografia Definicja ampelografia edukacja o winorośli. Etym. - n.z łaciny 'jw.'; gr. ámpelos 'winna latorośl'; zobacz -graf
  • Znaczenie antiroman Definicja anti-roman zobacz nouveau roman. Etym. - tytuł parodii romansu pasterskiego (1627 r.) Charlesa Sorela
  • Znaczenie aloha Definicja aloha (hawajski) miłość, przyjaźń; delikatność, takt; stosowane jako powitanie i pożegnanie na Hawajach
  • Znaczenie au naturel Definicja au naturel fr., [wym. o natürel] (o potrawach i napojach) w stanie naturalnym, bez sosów i przypraw; (o ludziach, żart.) nago
  • Znaczenie auszpik Definicja auszpik mięso a. ryba w galarecie. Etym. - fr. aspic 'żmija; jw.' z gr. aspís 'żmija
  • Znaczenie ar Definicja ar jednostka miary powierzchni (=100 m2) w systemie metrycznym. Etym. - fr. are 'jw.' z ?Xac. area, zobacz areał
  • Znaczenie arnika Definicja arnika (górska) bot. kupalnik górski, "pomórnik". Etym. - n.z łaciny arnica 'jw
  • Znaczenie at home Definicja at home z angielskiego:, [wym. ethoum] dosł. w domu; w ojczyźnie; (na zawiadomieniach): przyjmuje, gotów na przyjęcie gości
  • Znaczenie animal symbolicum Definicja animal symbolicum ?Xac. zwierzę symbolizujące. Etym. - z Ernsta Cassirera (Esej o człowieku 1, 2), 1944 r
  • Znaczenie arma virumque cano Definicja arma virumque cano ?Xac., broń i męża opiewam. Etym. - start Eneidy Wergiliusza
  • Znaczenie antylogia Definicja antylogia zobacz oksymoron. Etym. - gr. antilogía 'sprzeczka; sprzeczność'; zobacz anty-; log-; -log
  • Znaczenie a contrario Definicja a contrario ?Xac., przeciwnie
  • Znaczenie a gogo Definicja à gogo fr., pod dostatkiem, w bród, w obfitości, do woli
  • Znaczenie a huis clos Definicja à huis clos fr., [wym. a üi klo] przy drzwiach zamkniętych, bez wstępu dla publiczności
  • Znaczenie ad interim Definicja ad interim ?Xac. tymczasowy, chwilowy; (istotny a. funkcjonujący) tymczasowo
  • Znaczenie afront Definicja afront uchybienie, ubliżenie, zniewaga, obelga. Etym. - fr. affront 'jw.; hańba'; zobacz ad-; ?Xac. frons, zobacz fronton
  • Znaczenie ad infinitum Definicja ad infinitum ?Xac., do nieskończoności; bez przerwy, bez granic
  • Znaczenie afrykata Definicja afrykata jęz. spółgłoska zwarto-szczelinowa, na przykład ć. Etym. - ?Xac. affricatus, p.p. od affricare 'pocierać
  • Znaczenie a sudji kto Definicja sędziowie? (por. quis custodiet ipsos custodes?). Etym. - z Gribojedowa (Mądremu biada, 2, 5); słowa Czackiego
  • Znaczenie ad ignorantiam Definicja ad ignorantiam zobacz argumentum
  • Znaczenie a cappella Definicja chóralny) bez akompaniamentu, bez towarzyszenia instrumentów. Etym. - wł. 'na sposób kościelny'; cappella 'kaplica
  • Znaczenie a point Definicja à point fr., w odpowiednim (dobrym) momencie; (mięso) nie nazbyt dosmażone (dopieczone
  • Znaczenie a bon entendeur salut Definicja à bon entendeur salut fr., kto zrozumiał, niech korzysta; mądrej głowie dość dwie słowie; por. dictum sapienti sat est
  • Znaczenie a bon marche Definicja à bon marché fr., niedrogo
  • Znaczenie a conto Definicja a conto wł., [wym. a konto] na poczet, na rachunek należności
  • Znaczenie a Daniel come to judgement Definicja angielskiego:, Daniel przyszedł nas rozsądzić!; zobacz Daniel. Etym. - z Szekspira (Kupiec wenecki, 4, 1); Szajlok o Porcji
  • Znaczenie a deux Definicja à deux fr., [wym. a dö:] we dwoje, sam na sam
  • Znaczenie a discretion Definicja à discretion fr., [wym. a diskresja] dowolnie, do własnego uznania; por. dyskrecjonalny
  • Znaczenie a fructibus eorum cognoscetis eos Definicja a fructibus eorum cognoscetis eos ?Xac., z owoców ich poznacie je. Etym. - z Wulgaty (Ew. wg Mat., 7, 15 i 20
  • Znaczenie a giorno Definicja a giorno wł., [wym. a dżorno], (oświetlony) jak w dzień
  • Znaczenie a jour Definicja à jour fr., [wym. a żu:r] (księgowość, statystyka i tym podobne, prowadzone) na bieżąco, dziennie bieżący, bez zaległości
  • Znaczenie A noir E blanc I rouge U vert O bleu voyelles Definicja bleu, voyelles fr., samogłoski: A czarne, E białe, I czerwone, U zielone, O niebieskie. Etym. - z sonetu Voyelles ("Samogłoski"
  • Znaczenie a outrance Definicja à outrance fr., do ostateczności, do ostatka
  • Znaczenie a prima vista Definicja a prima vista zobacz a vista
  • Znaczenie action directe Definicja action directe fr., polit., ekon. bezpośrednia (gwałtowna) interwencja
  • Znaczenie affreux Definicja żołdzie któregoś z krajów afrykańskich. Etym. - fr. 'okropny, potworny; (około 1960) jw.' z aluzją do wyrazu africain
  • Znaczenie a la grecque Definicja à la grecque fr., dosł. 'po grecku', (potrawa) gotowana w oliwie z ziołami i sokiem cytrynowym a. z octem
  • Znaczenie a la sauvette Definicja à la sauvette fr., pospiesznie; potajemnie, ukradkiem
  • Znaczenie a letuve Definicja à l'étuvé fr., (potrawa duszona a. gotowana) na parze
  • Znaczenie a livre ouvert Definicja à livre ouvert fr., (wyłożyć treść zaraz) po otwarciu książki (obcego pisarza, klasyka); bez przygotowania; por. ad aperturam libri
  • Znaczenie a mensa et toro Definicja a mensa et toro ?Xac., od stołu i łoża; zobacz separatio
  • Znaczenie a propos Definicja à propos fr., [wym. a propo] (powiedzieć co) przy sposobności, przez wzgląd na (tym) tematem, notabene; w samą porę, adekwatnie
  • Znaczenie Abenteuerroman Definicja przykład W pustyni i w puszczy H. Sienkiewicza); fr. roman d'aventure. Etym. - nm. 'jw.'; Abenteuer 'przygoda'; Roman 'powieść
  • Znaczenie abnegacja Definicja się. abnegat człowiek nie dbający o korzyści, wygody, przyjemności, powierzchowność; flejtuch, niechluj, brudas. Etym. - późn.z łaciny
  • Znaczenie Abraham Definicja żart. umrzeć. Etym. - z Biblii (Ew. wg Łuk., 16, 22) o Łazarzu; hebr. Abraham 'imię (etymologii niepewnej
  • Znaczenie ancora imparo Definicja ancora imparo wł., wciąż się jeszcze uczę; por. wiek żywi, wiek uczis'... Etym. - ulubione jakoby powiedzenie Michała Anioła
  • Znaczenie abiogeneza Definicja abiogeneza biol. samorództwo. abiogenny samorodny. abiotyczny ekol. nieożywiony. Etym. - zobacz a-; bio-; geneza
  • Znaczenie abiturient Definicja średnią; maturzysta. Etym. - śrdw.z łaciny abituriens dpn. abiturientis 'mający odejść' z ?Xac. abitus 'odjazd, oddalenie się
  • Znaczenie ablegier Definicja ablegier ogrod. odkład; por. aplegier(ek). Etym. - nm. Ableger 'jw.' od ablegen 'złożyć; zdjąć'; ab- 'od-'; legen 'kłaść
  • Znaczenie abort Definicja skrobanka. Etym. - ?Xac. abortus 'płód przedwcześnie wydany, nieżywy' od aboriri 'zniknąć; poronić'; zobacz ab-; oriri, zobacz Orient
  • Znaczenie aborygeni Definicja rdzenna; tuziemcy, tubylcy, krajowcy; autochtoni. Etym. - ?Xac. aborigines 'pierwsi mieszkańcy, założyciele państwie' prawdop. od ab
  • Znaczenie abrogacja Definicja uchylenie ustawy, regulaminu prawnego, wyroku. Etym. - ?Xac. abrogatio 'odwołanie' z abrogare 'znieść, odwołać (ustawę)'; zobacz ab
  • Znaczenie absces Definicja abscessus 'ustępujący, odchodzący; jw.' od abscedere 'odstępować, uchodzić (także o "humorach", które uchodzą jakoby z ciała
  • Znaczenie absit omen Definicja absit omen ?Xac., oby nie w niedobrą godzinę, na psa urok; por. mala avi
  • Znaczenie absolwent Definicja kurs, uczelnię; por. absolutorium. Etym. - ?Xac. absolvens dpn. absolventis p.pr. od absolvere, zobacz absolucja
  • Znaczenie absque nota Definicja absque nota ?Xac., bibl. (książki) bez oznaczenia (roku i miejsca wydania
  • Znaczenie absynt Definicja absynt nalewka spirytusowa na ziołach aromatycznych, piołunówka. Etym. - fr. absinthe 'piołun; absynt' z gr. apsinthion 'piołun
  • Znaczenie abulia Definicja niedostatek woli, niemożność podejmowania decyzji i urzeczywistnienia zamierzeń. Etym. - gr. aboulía 'niestanowczość'; zobacz a-; -boulia
  • Znaczenie abusus non tollit usum Definicja abusus non tollit usum ?Xac., nadużycie nie niweczy prawa do właściwego użycia
  • Znaczenie achtundachtzig Professoren Vaterland du bist verloren Definicja du bist verloren nm., 88 profesorów, ojczyzno, jesteś zgubiona. Etym. - "Deutsche Rundschau" z 1901 r. o parlamencie frankfurckim
  • Znaczenie aegikranion Definicja obiekt dekoracyjny w kształcie koziej (a. baraniej) czaszki, zazw. na ołtarzach bóstw urodzaju; por. bukranion. Etym. - gr. aíks dpn
  • Znaczenie accipis ut taceas Definicja accipis, ut taceas ?Xac., płacą ci za to, abyś milczał. Etym. - z Marcjalista (Epigramy, 1, 95
  • Znaczenie accusativus Definicja accusativus tromtadraticus ?Xac. makaroniczna, gram., żart. biernik tromtadracki, użyty błędnie zamiast poprawnego dopełniacza (na przykład
  • Znaczenie Achates Definicja Achates zobacz fidus Achates
  • Znaczenie achats dinitie Definicja giełdowe osób mających dostęp do poufnych informacji dzięki "przeciekom" a. uprawianemu zawodowi; z angielskiego: insider
  • Znaczenie achromatyczny Definicja achromatyczny opt. (układ) nie dający rozszczepienia na barwy widma, bezbarwny. Etym. - gr. achrōmatos 'bezbarwny'; zobacz a-; chrom
  • Znaczenie achtel Definicja achtel dawn. ósma część beczki, miara cieczy i ciał sypkich; beczułka. Etym. - nm. Achtel 'ósma część' od ach '8
  • Znaczenie acta est fabula Definicja acta est fabula ?Xac., sztuka jest odegrana, skończona; por. finita la commedia
  • Znaczenie acu rem tetigisti Definicja acu rem tetigisti ?Xac., dotknąłeś rzeczy igłą, jest to trafiłeś w sens
  • Znaczenie AD Definicja ruch ku czemu; bonus, uzupełnienie; bliskość; start działania. Etym. - ?Xac. 'jw.'; ac- przed c, q; af- przed f; ag- przed g; al- przed l
  • Znaczenie ad aperturam libri Definicja Xac., (wyłożyć treść zaraz) po otwarciu książki (obcego pisarza, klasyka); bez przygotowania (por. à livre ouvert; a vista; ex promptu; ex
  • Znaczenie ad baculum Definicja ad baculum zobacz argumentum
  • Znaczenie ad Calendas Graecas Definicja ad Calendas Graecas zobacz ad Kalendas
  • Znaczenie ad deliberandum Definicja ad deliberandum ?Xac., do rozważenia, do rozpatrzenia
  • Znaczenie ad depositum Definicja ad depositum ?Xac., do przechowania, na przechowanie
  • Znaczenie ad hominem Definicja ad hominem zobacz argumentum
  • Znaczenie ad leones Definicja ad leones ?Xac., lwom (rzucić na pożarcie
  • Znaczenie ad lib Definicja ilości, bez ograniczeń; ile dusza zapragnie; muz., teatr. do zmiany a. opuszczenia, wg uznania wykonawcy, aktora
  • Znaczenie ad limina apostolorum Definicja ad limina apostolorum ?Xac., do progów apostolskich; (podróż sprawozdawcza biskupa; pot. wszelka pielgrzymka) do Rzymu
  • Znaczenie ad maiorem Dei gloriam Definicja ad maiorem Dei gloriam ?Xac., na większą chwałę bożą. Etym. - dewiza artysty zakonu jezuitów św. Ignacego Loyoli (1491-1556
  • Znaczenie ad multos annos Definicja ad multos annos ?Xac., (życzenie) wielu lat życia. ad nauseam ?Xac. (aż) do mdłości, do obrzydzenia; por. usque ad nauseam
  • Znaczenie air mail Definicja Etym. - z angielskiego: 'jw.'; air 'powietrze' z gr. aēr, zobacz aero-; z angielskiego: mail 'poczta
  • Znaczenie ad vocem Definicja ad vocem ?Xac., co się tyczy; w kwestii
  • Znaczenie addenda Definicja addenda przypisy, bonusy, załączniki. Etym. - ?Xac. l.mn. r.nij. od addendus, gerundivum od addere 'dodawać
  • Znaczenie addio Definicja addio bądź zdrów, do widzenia, żegnaj(cie). Etym. - wł. 'jw.' od a Dio 'z Bogiem'; a, zobacz ad-; Dio 'Bóg' z ?Xac. deus, zobacz deizm
  • Znaczenie Addisona choroba Definicja przewlekła niewydolność nadnerczy. Etym. - od nazwiska Thomasa Addisona (1739-1860), lekarza z angielskiego:, który opisał tę chorobę w
  • Znaczenie adekwatny Definicja przystosowany, ściśle dopasowany. Etym. - ?Xac. addaequatus p.p. od adaequare 'zrównać'; zobacz ad-; aequare 'równać' od aequus, zobacz
  • Znaczenie adidasy Definicja adidasy (młodzieżowe) obuwie sportowe. Etym. - od nazwy handl. Adidas
  • Znaczenie adieu Definicja adieu [wym. adiö:] przest. bądź zdrów; żegnaj(cie). Etym. - fr. 'jw.'; a- z à 'do', zobacz ad-; Dieu 'Bóg' z ?Xac. deus, zobacz deizm
  • Znaczenie adiudykacja Definicja przyznająca prawo własności. Etym. - późn.z łaciny adiudicatio 'jw.' od adiudicare 'przysądzać'; zobacz ad-; judykatura
  • Znaczenie adiustować Definicja pod względem ortograficznym, interpunkcyjnym, stylistycznym i graficznym, dokonać adiustacji. Etym. - zobacz ad-; justować
  • Znaczenie admonicja Definicja reprymenda. Etym. - ?Xac. admonitio 'ostrzeżenie' od admonēre 'napominać; ostrzegać'; zobacz ad-; monēre, zobacz monit
  • Znaczenie admor Definicja poprzez chasydów na oznaczenie cadyka. Etym. - akronim hebr. wyrazów znacznych: 'nasz pan, nauczyciel i mistrz
  • Znaczenie adoracja Definicja Kośc. rz.kat. latria; ceremonia oddawania czci boskiej. adorator wielbiciel. adorować. Etym. - ?Xac. adoratio 'ubóstwianie' z adorare
  • Znaczenie adrenalina Definicja rdzeń nadnerczy, przyspieszający i wzmacniający pracę serca, zwężający naczynia krwionośne. Etym. - zobacz ad-; ?Xac. renalis 'nerkowy' od
  • Znaczenie adwersarz Definicja Xac. adversarius 'przeciwnik' od adverter 'obracać ku czemu; po-, przestrzegać'; zobacz ad-; vertere, zobacz wersja; por. awers
  • Znaczenie adynata Definicja humorystyczne oparte na nonsensie i dlatego rozśmieszające (por. Miles gloriosus, Münchhausen, Schlaraffenland). Etym. - gr. adýnatos
  • Znaczenie aequam servare mentem Definicja aequam servare mentem ?Xac., (pamiętaj) zachowywać równowagę duchową (w trudnych przypadkach). Etym. - wg Pieśni 2, 3, 1 Horacego
  • Znaczenie afelium Definicja afelium zobacz aphelium
  • Znaczenie afirmacja Definicja aprobata. afirmatywa przest. w głosowaniu: symbol zgody, poparcia (biała gałka); por. negatywa. Etym. - ?Xac. affirmatio 'potwierdzenie
  • Znaczenie aetatis suae Definicja aetatis suae (XVI) ?Xac., w wieku lat (szesnastu
  • Znaczenie afereza Definicja głosek najpierw wyrazu; por. synkopa. Etym. - późn.z łaciny aphaeresis 'jw.' z gr. aphaíresis 'dosł. zabranie; jw.' od aphaireín 'zabierać
  • Znaczenie afgani Definicja afgani waluta afgańska (=100 pul). Etym. - afg. (pusztu) afghani 'afgański; jw
  • Znaczenie afiliacja Definicja poprzez pośrednie ogniwa; dawn. przyjęcie do rodziny, herbu, loży masońskiej; podłączenie. Etym. - śrdw.z łaciny affiliatio 'usynowienie
  • Znaczenie afonia Definicja afonia med. brak głosu, strata głosu. Etym. - gr. aphōnia 'niemota'; zobacz a-; -fon(ia
  • Znaczenie afrikaans Definicja urzędowy (w okolicy z angielskiego:) język Republiki Płd. Afryki powstały na bazie dialektów hol. XVII w. Etym. - afrik. 'afrykański' z
  • Znaczenie afrodyzjak Definicja roślina, lek i tak dalej) pobudzający a. wzmagający popęd płciowy. Etym. - n.z łaciny z gr. aphrodisiakós 'kamień mający pobudzać
  • Znaczenie aga Definicja Turcji; tytuł, godność (także relig.) u wschodnich mahometan. Etym. - tur. 'król; pan; naczelnik (dawn. janczarów
  • Znaczenie agamia Definicja nie tworzące stałych par; por. mono-, poligamia. Etym. - gr. agamía 'celibat' od ágamos 'nieżonaty'; zobacz a-; gámos, zobacz -gam
  • Znaczenie agitacja Definicja jednania zwolenników dla jakiejś kwestie, idei, poglądu. agitator. Etym. - ?Xac. agitator 'poganiacz' od agitare 'poganiać; poruszać
  • Znaczenie agnosco veteris vestigia flammae Definicja znów czuję iskrę dawnego płomienia. Etym. - z Wergiliusza (Eneida, 4, 23); w tł. Dantego; conosco i segni dell'antica fiamma (Piekło, 30
  • Znaczenie agogika Definicja tempa i rytmu utworu wprowadzone poprzez wykonawcę, którym towarzyszyć także mogą zmiany dynamiki. Etym. - nm. Agōgik 'jw.' (termin H
  • Znaczenie ah il ny plus denfants Definicja nie ma już dzieci (w dzisiejszych czasach)! Etym. - z Moliera (Chory z urojenia, 2, 11); westchnienie Argana
  • Znaczenie aj Moska znat ona silna czto łajet na słona Definicja na słona! ros., aj, Mopsik malusi! skoro szczeka na słonia, jak mocny być musi! (tł. Charix). Etym. - z Kryłowa (Słoń i Mopsik
  • Znaczenie agrafia Definicja w konsekwencji uszkodzenia odpowiednich ośrodków mózgowych; por. afazja. Etym. - n.z łaciny agraphia; zobacz a-; -graf
  • Znaczenie akseroftol Definicja przeciwinfekcyjna). Etym. - zobacz a-; gr. ksērophthalmía 'kseroftalmia, suchość rogówki oka'; zobacz ksero-; oftalm
  • Znaczenie agrement Definicja państwa na osobę przedstawiciela dyplomatycznego innego państwa; (por. akredytowanie; persona non grata). Etym. - fr. 'zezwolenie' od
  • Znaczenie Ahaswer Definicja legendy, skazany na ustawiczną tułaczkę, bo nie pozwolił, by Chrystus w drodze na Golgotę odpoczął u jego drzwi. Etym. - Achaszwerosz hebr
  • Znaczenie AID Definicja AID inicjały wyrazów z angielskiego:: artificial insemination aby donor 'sztuczne zapłodnienie poprzez dawcę' (1966); por. AIH
  • Znaczenie AIH Definicja AIH inicjały wyrazów z angielskiego:: artificial insemination aby husband 'sztuczne zapłodnienie poprzez małżonka' (1966); por. AID
  • Znaczenie ailant Definicja łaciny Ailanthus 'jw.' z jęz. mieszkańców wyspy Ambon (na Molukkach) ai lanto dosł. 'drzewo niebiańskie; jw
  • Znaczenie aja Definicja aja w Indiach - ind. niańka, wykorzystywana (z angielskiego: ayah). Etym. - hindi ājā, āja z port. aia 'guwernantka; niańka; pokojówka
  • Znaczenie ajent Definicja ajent, agent, przedstawiciel, komisant, dziś zwł. w handlu i gastronomii. ajentura. Etym. - ?Xac. agens dpn. agentis, zobacz agent
  • Znaczenie ajer Definicja ajer bot. tatarak. Etym. - ukr. z tur. agyr
  • Znaczenie ajmak Definicja ajmak mong., jednostka podziału adm.-terytorialnego w Mongolii
  • Znaczenie ajnsztajn Definicja ajnsztajn zobacz einstein
  • Znaczenie ajtiologia Definicja ajtiologia zobacz etiologia
  • Znaczenie akcjonariat Definicja gdzie pracownicy przedsiębiorstwa są zbiorowym właścicielem części jego akcji. Etym. - fr. actionnariat 'jw.' od action 'akcja' z ?Xac
  • Znaczenie akompaniament Definicja uzupełniająca partia instrumentalna towarzysząca melodii, wykonywanej poprzez głos solowy, chór a. instrument muz. akompaniator
  • Znaczenie akredytowanie Definicja udzielenie przedstawicielowi dypl. pełnomocnictwa do pełnienia funkcji; por. agrément. akredytywa ekon. otwarcie poprzez bank kredytu na
  • Znaczenie alkowa Definicja większego pomieszczenia: komnata, izdebka, bez okna, przeznaczoną na łoże; od XIX w. wnęka, nisza sypialniana. Etym. - fr. alcôve z hiszp
  • Znaczenie akr Definicja rolnictwie państw anglosaskich (4046,9 m 2). Etym. - z angielskiego: acre 'nazwa dawnych miar powierzchni, opartych w przybliżeniu na
  • Znaczenie akrybia Definicja ścisłość, zwł. jako właściwość zawodowa filologa. Etym. - gr. akríbeia 'dokładność; oszczędność; doskonałość' od akribēs 'ścisły; pasujący
  • Znaczenie akson Definicja nerwowej. aksonometria perspektywa równoległa: dział geom. wykreślnej, zajmujący się metodami przedstawiania figur przestrzennych na
  • Znaczenie akupunktura Definicja leczenia (zwł. gośćca, nerwobólów, zapaleń), polegająca na wbijaniu złotych a. srebrnych igieł do tkanki podskórnej w ustalonych punktach
  • Znaczenie akustyczna perfuma Definicja dla ucha dźwięki, którymi zagłusza się cichsze od niego, lecz dokuczliwe hałasy (na przykład dźwięki sonaty Beethovena z płyty gramofonowej
  • Znaczenie al fine Definicja al fine wł., muz. do końca utworu; zobacz da capo
  • Znaczenie al fresco Definicja al fresco regularnie spotykane zamiast a fresco
  • Znaczenie al pari Definicja al pari wł., (dosł. na równi) kurs walut a. papierów wartościowych zgodny z ich wartością nominalną; por. parytet
  • Znaczenie al secco Definicja al secco wł., [wym. ...sekko] (dosł. na sucho) metoda malarstwa ściennego na wyschniętym tynku; por. a fresco
  • Znaczenie alas poor Yorick Definicja biedny Jorik! Etym. - z Szekspira (Hamlet, 5, 1); słowa, które wypowiada Hamlet na widok dobytej z ziemi czaszki swego przyjaciela
  • Znaczenie albigensi Definicja albigensi sekta w Kośc. kat. działająca w płd. Francji (Tuluza, Albi) w XI-XIII w. Etym. - od nazwy miasta Albi (płd. Francja
  • Znaczenie albo lapillo notare diem Definicja zaznaczyć dzień białym kamykiem jako dzień szczęśliwy (odpowiednio z obyczajem starorzymskim); por. nigro notanda
  • Znaczenie aliud est celare aliud tacere Definicja aliud est celare, aliud tacere ?Xac., prawn. co innego jest ukrywać, a co innego milczeć
  • Znaczenie almemar Definicja podwyższenie ze stołem i świecznikami, wykorzystywane jako miejsce czytania Tory i mównica. Etym. - hebr. almēmār z arab. al-minbar
  • Znaczenie albanizacja Definicja jakiegoś państwie i wynikłe z niej zubożenie kult. i gosp. Etym. - od nazwy Albanii, uprawiającej w latach 1961-90 taką politykę; na wzór
  • Znaczenie albuminy Definicja zwierzęcych) rozpuszczalnych w wodzie i w rozcieńczonych roztworach soli (na przykład białko jaja kurzego, osocza krwi, mleka). Etym
  • Znaczenie Alchimie du verbe Definicja Etym. - utwór Arthura Rimbauda zawarty w tomie Saison en enfer; 'Sezon w piekle' (zobacz); tytuł przejęty (1951) poprzez Jana
  • Znaczenie alea vina Venus per quae sum factus egenus Definicja alea, vina, Venus (per quae sum factus egenus) śrdw.z łaciny, hazard, wino i kobiety (które zrobiły mnie żebrakiem
  • Znaczenie alegat Definicja dokument. Etym. - ?Xac. allegatus, p.p. od allegare 'posyłać; cytować; przytaczać'; zobacz ad-; legare, zobacz legacja
  • Znaczenie aleksandryn Definicja 12-zgłoskowy jambiczny z akcentem na zgłosce szóstej i średniówką po niej. Etym. - fr. alexandrin 'jw.', od śrdw.fr. poematu bohaterskiego
  • Znaczenie aleksjanie Definicja XIV w., oparte na regule augustiańskiej; do czasu wzniesienia kościoła św. Aleksego w Akwizgranie aleksjan nazywano biednymi braćmi
  • Znaczenie alembik Definicja wódka przepalanka. Etym. - śrdw.z łaciny alembicum 'destylator' z arab. al-anbik 'jp.' od późn.gr. àmbiks 'jp.' z gr. 'garnuszek z
  • Znaczenie alfons Definicja alfons przest. utrzymanek prostytutki; sutener. Etym. - od imienia bohatera sztuki (Monsieur Alphonse; 1873 r.) Aleksandra Dumasa-syna
  • Znaczenie ALG Definicja ALG-, -ALGIA, ALGO- w złożeniach: ból; cierpienie; med. bolesność. Etym. - gr. álgos 'ból', por. analgezja; newralgia; nostalgia
  • Znaczenie algi Definicja algi glony, wodorosty. Etym. - ?Xac. alga l.mn. algae 'mech, porost morski
  • Znaczenie all men are created equal Definicja angielskiego:, wszyscy ludzie rodzą się równi. Etym. - z Thomasa Jeffersona (Projekt Deklaracji Niepodległości USA
  • Znaczenie All Souls Day Definicja Zaduszki, Dzień Zaduszny', 1 listopada, przypomnienie wszystkich wiernych zmarłych; dzień przeznaczony modlitwie za dusze cierpiących w
  • Znaczenie amis des mes amis Definicja amis des mes amis zobacz les amis des mes amis
  • Znaczenie alfanumeryczny Definicja alfanumeryczny w techn. obliczeniowej - literowy a. cyfrowy. Etym. - skr. od alfa(betyczny) + numeryczny
  • Znaczenie aligator Definicja żyjących w Chinach i, do niedawna, w dorzeczu Missisippi (w stanie dzikim wytępiony, hodowany w fermach). Etym. - hiszp. el lagarto
  • Znaczenie alikant Definicja alikant dawn. hiszpańskie wino czerwone. Etym. - od nazwy miasta Alicante w płd.-wsch. Hiszpanii
  • Znaczenie aliquando dormitat Homerus Definicja aliquando dormitat Homerus zobacz quandoque dodatek dormitat
  • Znaczenie aliquid haeret Definicja aliquid haeret zobacz audacter caluminare
  • Znaczenie alis volat propriis Definicja alis volat propriis ?Xac., lata na własnych skrzydłach, o własnych siłach (także dewiza stanu Oregon, USA
  • Znaczenie alkad Definicja wsiach i okręgach hiszp. (sołtys, wójt, burmistrz, sędzia). Etym. - hiszp. alcalde 'jw.' z arab. al-kādi 'sędzia', od kadā 'sądzić'; por
  • Znaczenie ALL Definicja odmienny; obcy; forma izotermiczna, pokrewna; odmiana; trans-; (por. auto-; homeo-). Etym. - gr. állos 'inny'; por. alopata; alergia
  • Znaczenie all my possessions for a moment of time Definicja z angielskiego:, wszystkie moje posiadłości za (jeszcze) jedną chwilę (życia). Etym. - ostatnie słowa królowej z angielskiego: Elżbiety I
  • Znaczenie all right Definicja all right z angielskiego:, [wym. o:l rajt] dosł. wszystko w porządku; dobrze; idealnie; zgoda; w porządku; por. okay
  • Znaczenie Allah akbar Definicja Allah akbar arab., Bóg jest wszechmocny
  • Znaczenie Allerseelentag Definicja Allerseelentag zobacz All Souls Day
  • Znaczenie allonim Definicja ukrywa się pod nazwiskiem innej, rzeczywistej, żyjącej osoby; dzieło opublikowane pod nazwiskiem osoby nie będącej autorem. Etym. - fr
  • Znaczenie alloplastyka Definicja polegająca na wszczepieniu wkładek z tworzywa sztucznego a. metalu na miejsce uszkodzonych tkanek a. narządów. Etym. - zobacz alo
  • Znaczenie allplayall Definicja angielskiego:, dosł. 'wszyscy grają ze wszystkimi', (1968) turniej, gdzie każdy uczestnik gra ze wszystkimi innymi (amer. z angielskiego
  • Znaczenie Alma Mater Definicja wyższej uczelni, zwł. uniwersytetu. Etym. - ?Xac. 'matka karmicielka (o takich boginiach jak Ceres, Cybele)'; alma r.ż. od almus 'odżywczy
  • Znaczenie ambiopia Definicja widzenie w konsekwencji nierównomiernej pracy odpowiednich par mięśni ocznych. Etym. - zobacz amb(i)-; -opia od gr. ōps, zobacz miopia
  • Znaczenie altae moenia Romae Definicja altae moenia Romae ?Xac., mury wyniosłej Romy (jest to Rzymu). Etym. - z Wergiliusza (Eneida, 1, 17
  • Znaczenie altembas Definicja altembas dawn. złotogłów, odmiana brokatu z przewagą koloru złotego. Etym. - tur. altyn 'złoto' + bez 'płótno
  • Znaczenie altruizm Definicja innych ludzi, nie kierująca się interesem własnym, sobkostwem, egoizmem. altruista. Etym. - fr. altruiste 'altruista' i altruisme
  • Znaczenie aluminium Definicja aluminium chem. pierwIASTEK, Tabl. 1, glin (zwł. technicznie czysty). Etym. - n.z łaciny z ?Xac. alumen dpn. aluminis 'ałun
  • Znaczenie ama Definicja ama jap., japońska kobieta-nurek, pracująca zazw. bez sprzętu nurkowego
  • Znaczenie amalgamat Definicja amalgamat ortęć, stop rtęci z innym metalem; przen. mieszanina, zlepek, konglomerat, stop. Etym. - śrdw.z łaciny amalgama 'jw
  • Znaczenie amant alterna Camenae Definicja śpiew urozmaicony (dosł. realizowany na przemian, tzn. poprzez dwóch pasterzy); por. variatio delectat. Etym. - z Wergiliusza (Eklogi, 3
  • Znaczenie amarant Definicja amarant kolor czerwonofioletowy; bot. szarłat. Etym. - gr. amárantos 'nieśmiertelny; nie więdnący'; zobacz a-; maraínein 'więdnąć, niszczeć
  • Znaczenie amaretto Definicja gorzkimi migdałami; włoski likier o smaku migdałowym. Etym. - wł. zdrobn. od amaro 'gorzki', z ?Xac. amarus 'jp
  • Znaczenie amari aliquid Definicja amari aliquid ?Xac., coś gorzkiego; lekko gorzki smak
  • Znaczenie ambalaż Definicja pakowanie; wydatki opakowania. Etym. - fr. emballage 'jw.' od emballer 'zapakować'; em- zobacz en-; balle 'paka; bela (towaru
  • Znaczenie ambiwalencja Definicja dwuwartościowość uczuć; psychol. doznawanie równocześnie sprzecznych uczuć i chęci w relacji do tych samych osób, elementów a. sytuacji
  • Znaczenie ambliopia Definicja upośledzenie wzroku z różnych przyczyn. Etym. - gr. amblyōpía 'zmętnienie wzroku'; amblys 'tępy'; -opía od ōps, zobacz -opsja
  • Znaczenie ambo meliores Definicja ambo meliores ?Xac., obaj lepsi; wart Pac pałaca, a pałac Paca (por. Arcades ambo; par nobile fratrum
  • Znaczenie Ame enchantee Definicja L') Ame enchantée fr., Dusza zaczarowana. Etym. - tytuł powieści-rzeki (1922-27) pisarza fr. Romain Rollanda
  • Znaczenie amende honorable Definicja publiczne przyznanie się do winy; odwołanie oszczerstwa; pokuta kościelna. Etym. - fr. 'jw.'; amende 'grzywna; kara (pieniężna)' od amender
  • Znaczenie amourpropre Definicja amour-propre fr., miłość swoja, próżność
  • Znaczenie amper Definicja amper fiz. jednostka natężenia prądu elektr. Etym. - ku czci fizyka i matematyka fr. André Marie Ampère (1775-1836
  • Znaczenie ame nue Definicja L') âme nue fr., Naga dusza. Etym. - tytuł cyklu wierszy (1885 r.) Edmonda Haraucourta (1857-1941 r.); częste u Stanisława Przybyszewskiego
  • Znaczenie ameryk Definicja otrzymany sztucznie; zobacz aktynowce. Etym. - od nazwy kontynentu: Ameryka; ta zaś od imienia podróżnika i kartografa wł. Amerigo Vespucci
  • Znaczenie AMF Definicja AMF(I)- w złożeniach: wokół; obustronnie; obu rodzajów; obu-; por. ambi-. Etym. - gr. amphí 'wokół'; ámphō 'oba
  • Znaczenie amfibia Definicja auto a. czołg mogący poruszać się na lądzie i na wodzie; samolot mogący lądować i wodować. Etym. - gr. amphíbios 'wiodący podwójne życie
  • Znaczenie amfitrion Definicja fundator (przyjęcia). Etym. - gr. Amphitryōn mit. władca Teb, mąż Alkmeny; Zeus przybrawszy jego postać spłodził z Alkmeną Heraklesa
  • Znaczenie ami go home Definicja przyjacielu, wracaj do domu! Etym. - napisy na murach domów po 2. wojnie świat. w wielu państwach, skierowane do żołnierzy amerykańskich
  • Znaczenie amidah Definicja amidah, amidot hebr., dosł. 'stojąc', błogosławieństwo odmawiane w postawie stojącej, znajdujące się w gł. części codziennej żyd. liturgii
  • Znaczenie amidy Definicja amoniaku, gdzie jeden atom wodoru amoniaku jest zastąpiony resztą kwasową. Etym. - am(oniak); -id z gr. eídos 'postać
  • Znaczenie aminy Definicja pochodne amoniaku, gdzie 1, 2 a. 3 atomy wodoru zastąpione są rodnikami aromatycznymi a. tłuszczowymi. Etym. - am(oniak
  • Znaczenie amnezja Definicja amnezja med. niepamięć; chorobliwe osłabienie a. strata pamięci. Etym. - gr. amnēsía 'niepamięć'; por. mnemo
  • Znaczenie Amor caecus Definicja Amor caecus ?Xac., miłość (jest) ślepa. Etym. - oparte na Prawach 5, 4, 731 Platona
  • Znaczenie amor che muove il sole e laltre stelle Definicja stelle wł., miłość, która porusza Słońce i inne gwiazdy. Etym. - z Dantego (ostatni wers Boskiej Komedii, Raj, 33, 145
  • Znaczenie amorfa krzewiasta Definicja amorfa krzewiasta bot. indygowiec krzewiasty. Etym. - n.z łaciny amorpha z gr. ámorphos 'bezkształtny
  • Znaczenie amour est enfant de boheme Definicja l') amour est enfant de bohème fr., (ponieważ) miłość to cygańskie dziecię. Etym. - z habanery z 1. aktu opery Carmen (1875 r.) Bizeta
  • Znaczenie ANA Definicja ANA- (przed samogł. AN-) w złożeniach: w górę; w tył; znów, na nowo; por. re-. Etym. - gr. aná 'na(d), w górę
  • Znaczenie anaboliczne sterydy Definicja anaboliczne sterydy zobacz sterydy anaboliczne. anabolizm zobacz metabolizm
  • Znaczenie Anadyomene Definicja Anadyomene jeden z przydomków AfRODYTY (Tabl. 30); por. Kallipygos. Etym. - gr. anadyoménē 'dosł. wynurzająca się z morza
  • Znaczenie amorficzny Definicja ustalonych kształtów; (słowo) pozbawiony form gramatycznych; (ciało fiz.) nie mające budowy krystalicznej. Etym. - gr. ámorphos
  • Znaczenie amour courtois Definicja amour courtois fr., miłość dworna, śrdw. konwencja społ. i lit., gdzie miłość przybiera formy niemal feudalne; zobacz Frauendienst
  • Znaczenie amulet Definicja przypisywano magiczną moc chronienia noszącej go osoby od czarów, nieszczęść i chorób (por. fetysz; maskot(k)a; talizman). Etym. - ?Xac
  • Znaczenie anabaptysta Definicja jednej z sekt protestanckich stworzonych w XVI w., uznających chrzest tylko dorosłych. Etym. - zobacz ana-; baptysta
  • Znaczenie anafora Definicja tego samego wyrazu a. zwrotu najpierw kilku następnych zdań, wersów, strof; por. symploke. Etym. - zobacz ana-; -for(a
  • Znaczenie anaglif Definicja cyzelatorska, zwł. na dzbanach, pucharach i tym podobne; plast. gra świateł i cieni sprawiająca złudzenie reliefu; fotografia a. projekcja
  • Znaczenie anagram Definicja przestawienie liter a. sylab innego wyrazu a. zdania (na przykład tyran - narty); por. palindrom. Etym. - zobacz ana-; -gram
  • Znaczenie anakreontyk Definicja miłosnej a. biesiadnej, opiewający radość życia, nawiązujący do stylu liryka gr. Anakreonta z Teos w Jonii (VI w. przed naszą erą
  • Znaczenie angulus ridet Definicja angulus ridet ?Xac., ten zakątek uśmiecha się (do mnie), uśmiecha mi się. Etym. - z Horacego (Pieśni, 2, 6, 13); o Tarencie
  • Znaczenie analekta Definicja jednego a. kilku autorów, wyposażony w noty źródłowe; wypisy dla celów dydaktyczno-naukowych. Etym. - gr. 'rzeczy wybrane' od analégein
  • Znaczenie analny Definicja analny anat., psychol. odbytniczy, odbytowy, odbytnicowy. Etym. - ?Xac. anus dpn. ani 'anat. odbyt
  • Znaczenie Ananiasz Definicja Ananiasz kłamca. Etym. - wg Biblii (Dzieje Ap., 5, 3-5
  • Znaczenie ananke Definicja użytek, fatum; por. mojra. Etym. - gr. anánkē 'to, co ma być, konieczność, użytek', również gr. mit. bogini, uosobienie konieczności
  • Znaczenie anatocyzm Definicja obliczone od sumy z odsetkami z ubiegłego okresu; pobieranie odsetek od odsetek. Etym. - g. anatokísmós; zobacz ana-; tokísmós 'lichwa' od
  • Znaczenie ancestralny Definicja właściwy przodkom. Etym. - śrdw.fr. ancestrel 'jw.' od ancestre 'przodek' z ?Xac. antecessor 'poprzednik' z antecedere 'poprzedzać'; zobacz
  • Znaczenie anchois Definicja mn. -vies) z angielskiego:, [wym. änczewi (-wiz)]; rybka, sardela, zwł. w konserwch, ostro przyprawiona. Etym. - hiszp. ancho(v)a 'sardela
  • Znaczenie ancilla theologiae Definicja ancilla theologiae ?Xac., (filozofia) służebnica teologii (wg św. Piotra Damianiego, 1007-72
  • Znaczenie anastrofa Definicja porządku wyrazów dla efektu retor. a. powtórzenie wyrazów w porządku odwróconym. Etym. - gr. anastrophē 'odwrócenie'; zobacz ana-; strofa
  • Znaczenie andere Stadtchen andere Madchen Definicja andere Städtchen, andere Mädchen nm., inne miasta, inne dziewczęta. Etym. - ze Śpiewnika dla twórców nm. (1833 r.) Alberta Schlippenbacha
  • Znaczenie andron Definicja andron część staroż. domu gr. przeznaczoną dla mężczyzn; zobacz gineceum. Etym. - zobacz andro
  • Znaczenie anechou kai apechou Definicja anechou kai apechou gr., zobacz sustine et abstine
  • Znaczenie anekumena Definicja świata. Etym. - gr., wg pojęć staroż. Greków obszary położone na płn. (jako zbyt chłodne) i na płd. (jako zbyt gorące) od basenu Morza
  • Znaczenie ANEMO Definicja ANEMO- w złożeniach: wiatr; med. inhalacja. Etym. - gr. ánemos 'wiatr
  • Znaczenie anemogamia Definicja anemogamia, wiatropylność, bot. zapylanie kwiatów przy udziale wiatru (jak u większości traw i drzew leśnych). Etym. - zobacz anemo-; -gamia
  • Znaczenie aneroid Definicja do pomiaru ciśnienia atmosferycznego; por. manometr. Etym. - fr. anēroïde 'jw.'; zobacz a-; gr. nearós 'młodzieńczy; świeży; wilgotny
  • Znaczenie angaria Definicja środków transportowych państwa neutralnego w celu zniszczenia ich a. zastosowania poprzez kraj wojujące; embargo. Etym. - późn.z łaciny 'jw
  • Znaczenie angelologia Definicja zajmujący się naturą, przeznaczeniem, teorią aniołów. Etym. - gr. ángelos 'poseł; wysłannik; zwiastun; anioł'; zobacz log-; -log
  • Znaczenie Angleterre est une nation Definicja Angleterre est une nation... zobacz l'Angleterre est
  • Znaczenie anguis in herba Definicja anguis in herba zobacz latet anguis
  • Znaczenie animozja Definicja nieprzyjaźń. animusz zapał, fantazja, werwa, energia; rezon, kontenans; kuraż, brawura, odwaga. Etym. - ?Xac. animōsus 'odważny; pełen
  • Znaczenie anion Definicja ekipa atomów o ujemnym ładunku elektr.; por. kation. Etym. - gr. r.nij. od aniōn p.pr. od aniénai 'iść w górę'; zobacz ana-; iénai 'iść
  • Znaczenie annominacja Definicja polegająca na zestawieniu wyrazów o pokrewnym brzmieniu, a innym znaczeniu; por. paronomazja. Etym. - ?Xac. annominatio, agnominatio 'jw
  • Znaczenie ansztalt Definicja ansztalt pop. żart. zakład, lokal; organizacja. Etym. - nm. Anstalt 'jw.; urządzenie; zarządzenie' od anstellen 'zarządzić; urządzić
  • Znaczenie aphelium Definicja odsłoneczny, najodleglejszy od Słońca pkt. orbity (toru) planety a. komety; por. perihelium. Etym. - n.z łaciny; zobacz apo-; helio
  • Znaczenie anihilacja Definicja cząstka-antycząstka zamienia się w inne cząstki elementarne; dawn. zniweczenie, unieważnienie. Etym. - późn.z łaciny annihilatio
  • Znaczenie ankieter Definicja ankieter socjol. pracownik zbierający od respondentów odpowiedzi a. dane ankietowe. Etym. - fr. enquéteur 'jw.' od enquéte, zobacz ankieta
  • Znaczenie Annasz Definicja chodzić, wędrować, błąkać się bezskutecznie) od jednej instancji do drugiej. Etym. - wg Biblii (Ew. wg Jana, 18, 24); Annasz i Kaifasz
  • Znaczenie anoda Definicja odbiornika energii elektr., dodatnia a. połączona ze źródłem dodatniego potencjału elektr. Etym. - gr. ánodos 'droga w górę'; zobacz ana
  • Znaczenie anonim Definicja autor; bezimienny utwór; list bez podpisu; por. incognito. anonimowy. Etym. - gr. anōnymos 'bezimienny' an- zobacz a-; zobacz -onim
  • Znaczenie anorak Definicja eskimoski z futra, skóry a. płótna, z wszytym kapturem (i kieszeniami). Etym. - grenlandzki esk. ánorâq 'jw
  • Znaczenie ansa Definicja ansa niechęć, animozja; uraza, pretensja. Etym. - ?Xac. 'to, za co można ująć (rękojeść; ucho; rączka); przyczyna, okazja, możliwość
  • Znaczenie antabus Definicja działanie alkoholu, użytkowany przy leczeniu alkoholików. Etym. - zobacz anty-; ?Xac. abusus 'nadużycie'; zobacz ab-; usus
  • Znaczenie antechbetyzm Definicja antechbetyzm analfabetyzm techniczny, zwł. u humanistów. Etym. - słowo an(alfa)betyzm z sylabą tech(niczny) wstawioną na miejsce alfa
  • Znaczenie anthropos metron panton Definicja miarą wszechrzeczy. Etym. - maksyma Protagorasa (około 450 przed naszą erą); por. Diogenes Laertius (Protagoras, 9, 8, 51
  • Znaczenie anti Definicja odtrutka. Etym. - ?Xac. 'jw.' z gr. antídoton '(dosł. dany przeciw) lek' z antididónai 'dawać w zamian; dać jako odtrutkę'; zobacz anty
  • Znaczenie antonomazja Definicja opierający na zastąpieniu imienia pospolitego własnym a. odwrotnie (na przykład Goliat zamiast olbrzym; mały rycerz zamiast Wołodyjowski
  • Znaczenie antyklina Definicja fałdu; por. synklina. antykoncepcyjne środki - zapobiegające zajściu w ciążę. Etym. - zobacz anty-; -klin- z gr. klínein, zobacz kliniczna
  • Znaczenie aplegier Definicja aplegier(ek) ogrod. odkład; przen. latorośl, nowy potomek. Etym. - nm. Ableger, zobacz ablegier
  • Znaczenie antipasto Definicja hors d'oeuvre. Etym. - wł. 'jw.'; zobacz ante-; pasto 'posiłek; danie; pokarm' z ?Xac. pastus 'pożywienie; pasza' z p.p. od pascere 'pasać
  • Znaczenie antycyklon Definicja atmosferyczny o charakterze wyżu barycznego (ciśnienie wzrasta od peryferii ku środkowi), wywołujący spadek zachmurzenia. Etym. - zobacz
  • Znaczenie antydatowanie Definicja pisma datą wcześniejszą od faktycznej, a. gazety, pisma - późniejszą; postdatowanie. Etym. - -anty- zobacz ante
  • Znaczenie antyklimaks Definicja antyklimaks fig. ret. nagłe przejście w mowie a. piśmie od wzniosłości do śmieszności, pospolitości, banału. Etym. - zobacz anty-; klimaks
  • Znaczenie antykwa Definicja na napisach ?Xac., pismo łatwe (w odróżnieniu do kursywy). antykwariusz kierownik, właściciel antykwariatu, antykwarni, sklepu z antykami
  • Znaczenie antymon Definicja antymon chem. pierwIASTEK, Tabl. 1. Etym. - śrdw.z łaciny antimonium 'jw
  • Znaczenie antypka Definicja antypka bot. wiśnia wonna; cybuch, laska i tym podobne zrobione z drewna tej wiśni. Etym. - ros. antípka z tur. antep 'wiśnia
  • Znaczenie antyseptyka Definicja antyseptyka odkażanie ran dzięki chem. środków bakteriobójczych, antyseptycznych, antyseptyków. Etym. - zobacz anty-; septyczny
  • Znaczenie antytetyczny Definicja antytetyczny przeciwstawny. antyteza synonim, kontrast; twierdzenie przeciwstawne innemu (tezie); por. triada. Etym. - zobacz anty-; teza
  • Znaczenie anuria Definicja anuria med. bezmocz, zaprzestanie wytwarzania moczu w nerkach. Etym. - n.z łaciny; zobacz a- (an-); uria z gr. oúron, zobacz urografia
  • Znaczenie ao dai Definicja żeński w Wietnamie, złożony z sukienki ze stojącym kołnierzykiem, przeciętej od dołu do pasa z obu boków, i szerokich, piżamowych spodni
  • Znaczenie aoryst Definicja gramatyce gr., sanskr., staropolskiej). Etym. - gr. aóristos 'nieokreślony (zwł. w przeciwieństwie od innych form czasu przeszłego
  • Znaczenie apage Satana Definicja apage, Satana! ?Xac., idź precz, szatanie!; por. vade retro... Etym. - tł. z gr. (hýpage sataná
  • Znaczenie aperitif Definicja we Francji) przed posiłkiem, jakoby dla pobudzenia apetytu. Etym. - fr. 'pierw. med. otwierający pory; jw.' ze śrdw.z łaciny aperitivus
  • Znaczenie arkana Definicja tajne; trudno dostępne, skryte metody mistrzów (rzemiosła, sztuki). Etym. - ?Xac. arcanum (l.mn. arcana) r.nij. od arcanus 'zamknięty
  • Znaczenie apasz Definicja chuligan, zwł. paryski. Etym. - fr. apache 'włóczęga; złoczyńca nocny' od nazwy Apaczów, plemion indiańskich płd.zach. Ameryki Płn
  • Znaczenie apeks Definicja języka; astr. pkt. na sferze niebieskiej określający kierunek ruchu Słońca i Układu Słonecznego względem określonej ekipy gwiazd. Etym
  • Znaczenie apogeum Definicja orbity (toru) Księżyca a. sztucznych satelitów; por. perigeum; przen. pkt. najwyższy, szczyt (na przykład rozwoju); por. zenit. Etym. - n.z
  • Znaczenie apokopa Definicja głosek na końcu wyrazu; por. synkopa. Etym. - gr. apokopē 'dosł. odcięcie' od apokóptein 'odcinać'; zobacz apo-; kóptein 'uderzać; odcinać
  • Znaczenie apolita Definicja apolita zobacz apatryda. Etym. - gr. ápolis 'bezdomny'; zobacz a-; pólis, zobacz polityka
  • Znaczenie apolog Definicja a. wierszem, spokrewniona z bajką i przypowieścią, niosąca naukę moralną, lecz posługująca się raczej postaciami prostodusznych ludzi niż
  • Znaczenie apozjopeza Definicja niedokończenie myśli (w mowie a. piśmie), zazwyczaj poprzez urwanie zdania i rozpoczęcie nowego; zobacz quos ego! Etym. - późn.z łaciny
  • Znaczenie apparent rari nantes in gurgite vasto Definicja Xac., gdzieniegdzie widać ich, jak pływają po bezkresnej głębinie. Etym. - z Wergiliusza (Eneida, 1, 118
  • Znaczenie appeasement Definicja zaspokajania (żądań) potencjalnego agresora; polityka jednostronnych ustępstw, czynionych pozbawionemu skrupułów przeciwnikowi; por
  • Znaczenie appelativum Definicja appelativum rodzaj pseudonimu, gdzie użyto wyrazu a. wyrazów pospolitych (na przykład Obserwator, Stary żołnierz
  • Znaczenie appetitost Definicja appetitost miękki ser duński z kwaśnej maślanki. Etym. - duń. od appetit 'apetyt'; ost 'ser
  • Znaczenie aprobata Definicja przyzwolenie, zgoda, zatwierdzenie (por. sankcja); pochwała. Etym. - ?Xac. approbatus p.p. od approbare 'potwierdzać; dowodzić'; zobacz ad
  • Znaczenie Arabia Felix Definicja Arabia Felix ?Xac., Arabia Szczęśliwa. Etym. - st.rz. nazwa żyznej, płd.-zach. części Półwyspu Arabskiego
  • Znaczenie arachidowy olej Definicja jadalny otrzymywany z arachidów, orzeszków ziemnych. Etym. - n.z łaciny arachis dpn. arachidis 'jw.' z (?) gr.arakís zdrobn. od árachos
  • Znaczenie areometr Definicja areometr densymetr, przyrząd do pomiaru gęstości cieczy. Etym. - gr. araiós 'cienki, rzadki'; zobacz -metr
  • Znaczenie aqui se habla espanol Definicja aqui) se habla español hiszp., (tutaj) mówi się po hiszpańsku; por. English spoken
  • Znaczenie arai Definicja arai gr., w literaturze st.gr. wiersz przeklinający kogoś, urągający, złorzeczący komuś, por. dirae
  • Znaczenie Aranjuez Definicja Aranjuez [wym. aranchuef] zobacz die schönen Tage in Aranjuez... Etym. - miasto w śr. Hiszpanii
  • Znaczenie arat Definicja pozostający w relacji feudalnej zależności od ogromnych właścicieli ziemskich. Etym. - mong. 'jw.; hodowca bydła
  • Znaczenie araukaria Definicja araukaria bot. igława. Etym. - od nazwy prowincji Arauco w Chile
  • Znaczenie Arbeitslust Definicja niepohamowana) ochota, chęć do pracy (uważana za cechę nm.). Etym. - nm. 'chęć do pracy'; Arbeit 'robota'; Lust 'chęć, ochota; radość
  • Znaczenie arca foederis Definicja arca foederis ?Xac., arka przymierza. Etym. - wg Wulgaty; zobacz arka (przymierza
  • Znaczenie ARCHA Definicja Etym. - późn.z łaciny 'jw.' z ?Xac. -arches, -archus od gr. -archēs, -archos 'jp.'; por. archi-; por. patriarcha
  • Znaczenie Archimedesowy problem Definicja Archimedesowy problem - niezmiernie trudny do rozwiązania, skomplikowany, zawiły. Etym. - z Cycerona (Do Attyka, 12, 4) około 46 r. p.n.e
  • Znaczenie archonci Definicja wybierani dorocznie (po r. 683 przed naszą erą) w liczbie dziewięciu; por. bazylika. Etym. - gr. árchōn l.poj. 'archont' od árchein 'być
  • Znaczenie areał Definicja rolnych; biol. region, zasięg występowania gatunków, rodzin, rzędów i tak dalej Etym. - ?Xac. area 'plac; klepisko; boisko'; por. ar
  • Znaczenie areka Definicja kateszowa, żuwnia, żuwipalma malajska; zobacz betel; zobacz katechu. Etym. - n.z łaciny areca 'rodzaj palm' z port. 'palma betelowa', z
  • Znaczenie arena Definicja plac, otoczony miejscami dla widzów, na którym odbywają się popisy cyrkowe a. walki byków; przen. teren (działania), widownia (zdarzeń
  • Znaczenie arenga Definicja palma, rosnąca w Azji płd.-wschodniej, z której soku otrzymuje się wino palmowe i cukier, a ze skrobi w rdzeniu pnia - sago. Etym. - n.z
  • Znaczenie ariergarda Definicja ubezpieczający od tyłu kolumnę w marszu; por. awangarda. Etym. - fr. arrière-garde 'straż tylna'; arrière 'wojsk. tyły; żegl. rufa'; zobacz
  • Znaczenie astika Definicja wszelka szkoła myślenia akceptująca autorytet Wed i kastową strukturę społ., gdzie najwyższe miejsce zajmują bramini (kapłani); por
  • Znaczenie arka Definicja w okresie Potopu; (a. przymierza) hist. drewniana, pozłacana, zdobiona święta skrzynia, będąca obiektem czci relig. Żydów (por. Biblia, Ex
  • Znaczenie arkabuz Definicja broń palna piechoty XV-XVI w. zwana także hakownicą od haka, zaczepionego o wbity w ziemię wspornik, zapewniający lufie stateczność przy
  • Znaczenie arkan Definicja pętlą, uwiązany do siodła, stosowany poprzez ludy pasterskie i koczownicze do chwytania zwierzyny, koni, bydła i ludzi; lasso tatarsko
  • Znaczenie armed neutrality Definicja zbrojna neutralność. Etym. - prezydent USA T. Woodrow Wilson (1856-1924) w orędziu do Kongresu z 26 II 1917
  • Znaczenie Armida Definicja kobieta lekkich obyczajów; (ogrody Armidy) piękne, czarodziejskie ogrody. Etym. - postać czarodziejki, uwodzicielki bohaterów, z Jerozolimy
  • Znaczenie Arms and the Man Definicja Żołnierz i bohater. Etym. - tytuł sztuki (1894 r.; wyst. pol. 1904) G.B. Shawa; tł. dosł. 'Broń i męża (opiewam)' wg Eneidy Wergiliusza
  • Znaczenie Aron Hakodesz Definicja Aron Hakodesz, Aron Kodesz, hebr., 'święta arka', szafa ołtarzowa w synagodze (bożnicy) wykorzystywana do przechowywania rodałów
  • Znaczenie arrierepensee Definicja arrière-pensée fr., [wym. arier pãse] ukryty zamierzenie, intencja; zatajona myśl, zastrzeżenie myślowe
  • Znaczenie arrondissement Definicja arrondissement [wym. arądismã] okrąg, dzielnica (Paryża), pow. we Francji. Etym. - fr. 'jw.' od rond, zobacz rondo
  • Znaczenie Ars amatoria Definicja Ars amatoria ?Xac., sztuka kochania. Etym. - tytuł żart.-dydaktycznego poematu Owidiusza; znany również jako Ars amandi
  • Znaczenie arsen Definicja arsen chem. pierwIASTEK, Tabl. 1. Etym. - ?Xac. arsenicum 'arszenik
  • Znaczenie art nouveau Definicja art nouveau [wym. a:r nuwo:] fr., 'nowa sztuka' zobacz (le) style moderne
  • Znaczenie art trouve Definicja znaleziona', dzieło nie ukształtowane poprzez artystę, lecz ukazane w tej postaci, w jakiej je znalazł, co najwyżej lekko adaptowane dla
  • Znaczenie arts centre Definicja arts centre z angielskiego:, 'ośrodek sztuk', w Anglii, od 1945, dom kultury
  • Znaczenie Aryman Definicja mazdaizm) lider zastępów złych duchów, bóg zła i ciemności, kłamstwa i zniszczenia; por. Ormuzd. Etym. - pers. Ahriman 'jw.' ze st. irań
  • Znaczenie arte povera Definicja sztuki, gdzie nie przedstawia się samego dzieła bezpośrednio, lecz ukazuje się je z drugiej ręki przy udziale zdjęć, map, rysunków a. opisu
  • Znaczenie artis sola domina necessitas Definicja artis sola domina necessitas ?Xac., potrzeba (jest) jedyną władczynią Sztuki
  • Znaczenie arytmia Definicja arytmia nierytmiczność; med. niemiarowość tętna. Etym. - gr. arrhythmía 'brak rytmu' od árrhythmos 'nierytmiczny'; zobacz a-; rytmika
  • Znaczenie arywista Definicja który świeżo zyskał dorobek a. stanowisko; dorobkiewicz; por. nuworysz. Etym. - fr. arriviste 'jw.' od arriver 'przybić do brzegu; przybyć
  • Znaczenie as Definicja kolorze; przen. mistrz, "gwiazda", wirtuoz, arcymajster, prymus. Etym. - fr. 'jeden pkt. (oczko, jedynka) w grze w kości, w
  • Znaczenie As you like it Definicja As you like it z angielskiego:, Jak wam się podoba. Etym. - tytuł komedii (1600 r.; wyst. pol. 1880) Szekspira
  • Znaczenie asauł Definicja oficerski (odpowiadający stopniowi namiestnika w pol. husarii) w wojskach kozackich do 1917 r.; zastępca atamana koszowego u Kozaków
  • Znaczenie asfiksja Definicja zaburzenie oddychania, zazw. w wyniku niedomogi krążenia, powodujące anoksję i nadmierną liczba dwutlenku węgla we krwi. Etym. - gr
  • Znaczenie Ash Wednesday Definicja Ash Wednesday z angielskiego:, środa popielcowa, Popielec, wstępna środa (nm. Aschermittwoch; fr. Mercredi de Cendrers
  • Znaczenie ashab Definicja Proroka, zwolennicy Mahometa, którzy mieli z nim choćby całkiem przelotny kontakt; jako naoczni świadkowie są głównym źródłem hadisu
  • Znaczenie askorbinowy kwas Definicja askorbinowy kwas - wit. C, czynnik przeciwgnilcowy (przeciwszkorbutowy). Etym. - zobacz a-; śrdw.z łaciny scorbutus 'gnilec
  • Znaczenie aspersja Definicja święconą w niedzielę przed sumą. Etym. - ?Xac. aspersio 'pokropienie' od aspersus p.p. od aspergere, adspergere 'skrapiać'; zobacz ad
  • Znaczenie aspidistra Definicja aspidistra bot. przestrojona. Etym. - n.z łaciny z gr. aspís dpn. áspidos 'tarcza
  • Znaczenie assoluta Definicja gwiaza opery a. baletu). Etym. - wł. 'jw. r.ż. od assoluto 'absolutny; zupełny' z ?Xac. absolutus, zobacz absolucja
  • Znaczenie atmosferium Definicja na zasadzie pokrewnej planetarium, wykorzystywane do naśladowania zjawisk atmosferycznych i meteorologicznych. Etym. - zobacz atmosfera
  • Znaczenie astat Definicja promieniotwórczy. Etym. - gr. ástatos 'nietrwały, niestały' zobacz a-; statós 'stojący' od histánai, zobacz statyczny
  • Znaczenie ASTR Definicja niebo, kosmos; astronomiczny; astrologiczny; por. aster(o)-. astracja tworzenie się nowych gwiazd. astralny gwiezdny; zaświatowy, mistyczny
  • Znaczenie astroarcheologia Definicja archeoastronomia. astrochemia (1973) edukacja o chem. budowie ciał niebieskich i in. obiektów przestrzeni kosmicznej. Etym. - zobacz astr(o
  • Znaczenie astygmatyzm Definicja wada (aberracja) soczewek, powodująca nieostrość obrazu; nieostre widzenie w wyniku zniekształcenia rogówki oka; por. anastygmat. Etym
  • Znaczenie asymetria Definicja asymetryczny niesymetryczny. Etym. - gr. asymmetría 'niewspółmierność; nieproporcjonalność'; zobacz a-; symetria
  • Znaczenie asyndeton Definicja połączone z innymi bezpośrednio, bez pomocy spójnika; wypowiedzenie bezspójnikowe, asyndetyczne. Etym. - gr. asýndetos 'nie związany
  • Znaczenie asyriologia Definicja duchową i materialną ludów Mezopotamii (Sumerów, Babilończyków i Asyryjczyków), opierając się na zabytków archeol., zwł. tabliczek
  • Znaczenie ataksja Definicja zaburzenie ich koordynacji, wywołane uszkodzeniem móżdżku a. tylnych szlaków rdzenia. Etym. - gr. ataksía 'nieład; niezdyscyplinowanie
  • Znaczenie atawizm Definicja wzgl. jednej a. kilku cech do poprzednich form rozwojowych, od dawna już nie dziedziczonych. Etym. - ?Xac. atavus 'przodek
  • Znaczenie atencja Definicja respekt, poważanie; dawn. uwaga, baczenie. Etym. - ?Xac. attentio 'uwaga' od attendere 'napinać; natężać uwagę'; zobacz ad-; tendere
  • Znaczenie avant la lettre Definicja zaopatrzeniem (ryciny, fotografii) w wyjaśniający podpis; przen. przed powstaniem terminu; zanim rzecz a. definicja dostały swą nazwę
  • Znaczenie asynchron Definicja asynchron video. rozmijanie się dźwięku z obrazem. asynchroniczny niejednoczesny. Etym. - zobacz a-; synchro
  • Znaczenie atol Definicja pierścień raf koralowych, otaczający lagunę (wewn. przestrzeń wodną). Etym. - jęz. mieszkańców Malediwów (O. Indyjski) atolu 'jw
  • Znaczenie atrapa Definicja psujących się towarów), "ślepe" (puste wewnątrz) opakowanie, umieszczane dla reklamy w witrynie sklepu, na targach i tym podobne
  • Znaczenie atrybut Definicja cecha; filoz. nieodłączna, podstawowa właściwość przedmiotu, zjawiska (por. akcydens); plast. godło, znak funkcji przedstawionej osoby
  • Znaczenie attache Definicja stopniem urzędnik dypl. zatrudniony w poselstwie a. ambasadzie jako specjalista (wojskowy, prasowy, kulturalny, handl. i tym podobne
  • Znaczenie au bleu Definicja au bleu fr., (ryba) na niebiesko; (mięso) półsurowe; por. saignant
  • Znaczenie au bout de son latin Definicja au bout de son latin fr., (być) u kresu swej znajomości łaciny; u kresu swej wiedzy
  • Znaczenie au fait Definicja au fait fr., (być) obeznany (z czym); (przystąpić) do rzeczy, do działania, do wykonania
  • Znaczenie au fond Definicja au fond fr., w gruncie rzeczy, w istocie
  • Znaczenie au pied de la lettre Definicja au pied de la lettre fr., dosłownie, literalnie
  • Znaczenie audacter calumniare semper aliquid haeret Definicja audacter calumniare, semper aliquid haeret ?Xac., szkalujcie śmiało, zawsze coś przylgnie; por. calomniez, calomniez
  • Znaczenie audentes Fortuna iuvat Definicja fortuna sprzyja; por. fortes... Etym. - zamiast audentes regularnie: audaces; z Wergiliusza (Eneida, 10, 284
  • Znaczenie Auf Flugeln des Gesanges Definicja Auf Flügeln des Gesanges nm., Na skrzydłach pieśni. Etym. - tytuł pieśni Heinego
  • Znaczenie Auftakt Definicja ruch dyrygenta wprowadzający orkiestrę do gry tak, by zaczęła idaalnie wspólnie i we właściwej pulsacji rytmicznej. Etym. - nm. 'muz. 'jw
  • Znaczenie augustianin Definicja reguły św. Augustyna. Etym. - Zakon powstały w r. 1244, oparty na regule ułożonej w XII w. opierając się na pism św. Augustyna (354-430
  • Znaczenie auri sacra fames Definicja auri sacra fames! ?Xac., przeklęta żądza złota! Etym. - z Wergiliusza (Eneida, 3, 57
  • Znaczenie aux fines herbes Definicja aux fines herbes [wym. o:finzerb] (dania) przyprawione aromatycznymi ziołami
  • Znaczenie aula Definicja reprezentacyjna sala wykładowa. Etym. - ?Xac. 'siedziba cesarska, dwór' z gr. aulē 'dziedziniec wewn. w domu mieszkalnym
  • Znaczenie aunt Jane Definicja angielskiego: slang., dosł. 'ciotka Janina', w Kościele murzyńskim - ciepłe ustalenie gorliwej uczestniczki nabożeństw, "siostry"
  • Znaczenie Aunt Tabby Definicja angielskiego:, 'Ciocia T.', slang. pogard., kobieta, która nie popiera ruchu wyzwolenia kobiet; zobacz Women's Liberation Movement
  • Znaczenie aurea mediocritas Definicja umiarkowanie; idealna pośrednia droga pomiędzy skrajnościami; por. juste milieu. Etym. - z Horacego (Pieśni, 2, 10, 5
  • Znaczenie aurea prima sata est aetas Definicja aurea prima sata est aetas ?Xac., złoty był ów pierwszy wiek. Etym. - z Owidiusza (Metamorfozy, 1, 89
  • Znaczenie aurypigment Definicja cytrynowożółty, stosowany do produkcji arszeniku i w farbiarstwie. Etym. - ?Xac. aurum, zobacz aureola; pigment; nazwa od dawnego, błędnego
  • Znaczenie Auslese Definicja Auslese wino najprzedniejsze, z wybranych gron. Etym. - nm. 'selekcja, wybór; jw.' od auslesen 'wybierać, sortować
  • Znaczenie aut Definicja boiska a kortu; przestrzeń poza polem gry. Etym. - z angielskiego: out 'wy-; na zewnątrz; poza; jw.'; por. blekaut; outsider
  • Znaczenie aut bibat aut abeat Definicja aut bibat aut abeat ?Xac., niech pije, lub niech się wynosi; por. odi memorem... Etym. - z Cycerona (Rozmowy tuskulańskie, 5, 41
  • Znaczenie autentyczny Definicja oryginalny, nie podrobiony, wiarygodny. Etym. - gr. authentikós 'gwarantowany' od authéntēs 'sprawca; morderca'; zobacz aut-; -hentēs
  • Znaczenie auteur Definicja krytyce video. termin oznaczający reżysera filmowego odpowiadającego za całą koncepcję filmu, będącego także autorem scenariusza i
  • Znaczenie autocross Definicja krótkiej, okrężnej trasie begnącej w trudnym terenie. Etym. - z angielskiego: 'jw.'; auto(mobil); cross 'przeprawiać się; przejeżdżać
  • Znaczenie autokracja Definicja nieograniczona, absolutna, nie kontrolowana, skupiona w rękach autokraty, jednostki rządzącej samowładnie; por. dyktator. Etym. - gr
  • Znaczenie Automedon Definicja Automedon woźnica. Etym. - u Homera (Iliada 16, 148; 17, 459; 24, 574) zręczny woźnica Achillesa
  • Znaczenie avaler des couleuvres Definicja avaler des couleuvres fr., (dosł. 'połykać żmije') znosić przykrości, afronty, zniewagi
  • Znaczenie autopia Definicja okolica zorganizowana wyłącznie ku pożytkowi kierowców i samochodów, bez uwzględnienia żadnych innych środków transportu i z całkowitym
  • Znaczenie autos epha Definicja to) powiedział; por. ipse dixit. Etym. - Pitagorejczycy mówili o swym mistrzu (Pitagorasie) "sam" (autós), co wykpiwa Arystofanes
  • Znaczenie autos sacramentales Definicja jednoaktówki sakramentalne', rodzaj dramatu hiszp. alegoryczno-mitologiczno-religijnego, uprawiany w XVI i XVII w., wystawiany w
  • Znaczenie autosomy Definicja autosomy chromosomy identyczne u obu płci; por. allosomy. Etym. - zobacz aut(o)-; -som(a
  • Znaczenie autożyro Definicja z nie napędzanym poziomym śmigłem nośnym, wyposażony w oddzielne śmigło pędne; por. helikopter. Etym. - Autogiro, nazwa handl.; zobacz aut
  • Znaczenie Ave maris Stella Definicja Ave, maris Stella ?Xac., Witaj, Gwiazdo morza. Etym. - start hymnu z IX w. ku czci Matki Boskiej
  • Znaczenie avgolemono Definicja jajkami i cytryną; sos z jajkami i cytryną stosowany do różnych gr. potraw. Etym. - n.gr. 'jw.'; avgó 'jajko'; lemóni 'cytryna
  • Znaczenie awersja Definicja abominacja, obrzydzenie. Etym. - późn.z łaciny aversio 'wstręt' z ?Xac. 'odwrócenie się' od avertere 'odwracać'; a(b)- 'od-'; vertere
  • Znaczenie awidia Definicja niewiedza' w buddyzmie - niewiedza o Czterech Szlachetnych Prawdach (których znajomość i spełnienie chroni przed transmigracją dusz) i o
  • Znaczenie awitaminozy Definicja awitaminozy dolegliwości spowodowane brakiem, przeważnie zaś niedoborem witamin w organizmie (hipowitaminozy). Etym. - zobacz a-; witaminy
  • Znaczenie AZA Definicja AZA w złożeniach: enzym; substancja rozkładająca. Etym. - fr. (diast)ase, zobacz diastazy; por. amylazy
  • Znaczenie azymut Definicja jakiegoś punktu na Ziemi a. sferze niebieskiej względem stron świata. Etym. - arab. as-sumūt 'jw.' l.mn. od as-samt 'droga; kierunek', por
  • Znaczenie a fortiori Definicja a fortiori ?Xac., tym bardziej, tym słuszniej, tym niewątpliwiej, z tym mocniejszą racją
  • Znaczenie Amaltei róg Definicja atrybut Plutosa i Dionizosa jako patronów płodności ziemi, bogactwa, obfitości (gr. kēras Amaltheías, ?Xac. cornu copiae), pierw. stale
  • Znaczenie asfodel Definicja mit. gr.) po których przechadzają się cienie zmarłych w świecie podziemnym; por. Elizejskie pola. Etym. - gr. asphódelos 'u Homera
  • Znaczenie adonis Definicja młodzieniec (por. Apollo); bot. miłek. Etym. - w mit. gr. imię młodzieńca (gr. Ádōnis), w którego urodzie zakochała się bogini Afrodyta a
  • Znaczenie anapest Definicja wierszowa o dwóch sylabach krótkich a. nieakcentowanych i trzeciej długiej a. akcentowanej (Č Č ľ). Etym. - gr. (dáktylos) anápaistos
  • Znaczenie adermina Definicja adermina zobacz pirydoksyna. Etym. - zobacz a-; -derma
  • Znaczenie amicus certus in re incerta cernitur Definicja Xac., pewnego przyjaciela poznaje się w niepewnym położeniu. Etym. - z Cycerona (Laelius, 17, 64), jako cytat z poety rz. Enniusza (239-169
  • Znaczenie asana Definicja w indyjskim systemie filozoficznym joga - nieruchoma pozycja ciała przyjęta w celu wyzwolenia umysłu od zwracania uwagi na funkcje
  • Znaczenie ad acta Definicja ad acta ?Xac., [wym. ad akta] (kwestia odłożona) do akt, pomiędzy kwestie załatwione, którymi dłużej zajmować się nie trzeba
  • Znaczenie angstrem Definicja jednej dziesięciomilionowej części milimetra, użytkowana zazw. do wyrażania długości fal (na przykład światła). Etym. - od nazwiska fizyka
  • Znaczenie absolutum dominium Definicja nieograniczona władza; ustalenie, którym szlachta piętnowała dążenie królów do wzmocnienia władzy monarszej w Polsce XVI-XVIII w
  • Znaczenie ab Iove principium Definicja ab Iove principium ?Xac., start od Jowisza, jest to (rozpoczynać) od kwestie a. osoby najważniejszej. Etym. - z Wergiliusza (Eklogi, 3, 60
  • Znaczenie algoncka Definicja proterozoik. Etym. - z angielskiego:, kanad. fr. Algonquin a. Algonkin 'indiańska rodzina językowa; ekipa plemion Indian Ameryki Płn
  • Znaczenie aseptyka Definicja niszczenie drobnoustrojów w jakimś środowisku, zabezpieczające przed zakażeniem. aseptyczny. Etym. - zobacz a-; septyczny
  • Znaczenie administratiwnyj wostorg Definicja delektowanie się, upajanie się, napawanie się własną władzą. Etym. - z Dostojewskiego (Biesy, cz. 1, 2, 4) 1871 r
  • Znaczenie anabioza Definicja życia, do stanu normalnego, po przejściowym zapadnięciu w) stan pozornej Zgonu w wyniku zamarznięcia a. wyschnięcia. Etym. - gr. anabíōsis
  • Znaczenie archi Definicja instrumenty smyczkowe (w orkiestrze symfonicznej). Etym. - wł. 'jw.' l.mn. od arco 'łuk; kabłąk; sklepienie; smyczek' z ?Xac. arcus, zobacz
  • Znaczenie alleluja Definicja alleluja przyśpiew radosny w liturgii, zwł. w momencie wielkanocnym. Etym. - hebr. hallelū-Jāh 'chwalcie Boga
  • Znaczenie autres temps autres moeurs Definicja autres temps, autres moeurs fr., inne czasy, inne obyczaje
  • Znaczenie affluent society Definicja äfluent sesajety] socjol. społeczeństwo zamożne, zasobne, mające obfitość dóbr. Etym. - podręcznik (1958 r.) Johna K. Galbraitha
  • Znaczenie argental Definicja srebro, stop miedzi, niklu i cynku, z wyglądu przypominający srebro, stosowany do wyrobu sztućców, galanterii metalowej i tym podobne Etym
  • Znaczenie arcana imperii Definicja arcana imperii ?Xac., tajniki władzy, rządzenia, rządu; tajemnice państwowe; zobacz arkana
  • Znaczenie aux arms citoyens Definicja aux arms, citoyens! fr., obywatele, do broni! Etym. - z Marsylianki; zobacz allons enfants
  • Znaczenie akrobacja Definicja samolotem figur wyższego pilotażu; (cyrkowa) produkcje art. gimnastyków cyrkowych. akrobata linoskoczek, ekwilibrysta, gimnastyk cyrkowy
  • Znaczenie abordaż Definicja z nieprzyjacielskim dla zdobycia go w walce wręcz. Etym. - fr. abordage 'jw.' od aborder 'zbliżyć się, zaczepić; uderzyć na okręt
  • Znaczenie anthropos theou paignion Definicja boże igrzysko. Etym. - przypisywane Synezjuszowi z Cyreny, około 370-około 413 r.; tł. wg Jana Kochanowskiego (Fraszka 3, 76
  • Znaczenie amelia Definicja amelia med. wrodzony brak rąk a. nóg. Etym. - (1973) zobacz a-; gr. mélos 'kończyny, kończyna
  • Znaczenie alotrop Definicja jakiejś substancji, zwł. pierwiastka, w różnych postaciach, jak na przykład węgla w formie diamentu i grafitu; por. polimorfizm. Etym
  • Znaczenie altowiolinista Definicja altowiolista, altowiolinista, muz. grający na altówce. Etym. - wł. alto, zobacz alt; viola
  • Znaczenie ancien regime Definicja dawny mechanizm rządów; stary ład; dawny, feudalny ustrój; por. reżim. Etym. - 'dawny rząd', a więc mechanizm rządów i hierarchia socjalna
  • Znaczenie apatryda Definicja nie posiadająca obywatelstwa żadnego państwa. Etym. - gr. ápatris dpn. apátridos 'pozbawiony ojczyzny'; zobacz a-; patēr, zobacz
  • Znaczenie ad hoc Definicja ad hoc ?Xac., [wym. ...hok] doraźnie, specjalnie w tym celu, bez zamiaru szerszego, ogólniejszego wykorzystania czy użytkowania
  • Znaczenie abbe Definicja abbé francuski opat, fr. ksiądz. Etym. - fr. 'opat; ksiądz' z późn.z łaciny abbas, zobacz opactwo
  • Znaczenie Achitofel Definicja przyjaciel. Etym. - por. Biblia (2. Sam., 17, 15-23); A. był doradcą króla Dawida, przyłączył się jednak do jego zbuntowanego syna
  • Znaczenie analeptyki Definicja użytkowane w stanach wyczerpania, depresji, przy zatruciach alkoholem, barbituranami i tak dalej, pobudzające ośrodkowy układ nerwowy. Etym
  • Znaczenie a thing of beauty is a joy for ever Definicja a thing of beauty is a joy for ever z angielskiego:, rzecz piękna jest radością wieczną. Etym. - z Johna Keatsa (Endymion, 1), 1818 r
  • Znaczenie afazja Definicja umiejętności mówienia a. rozumienia mowy wywołana uszkodzeniem nie wszystkich okolic mózgu; por. agrafia. Etym. - gr. aphasía 'niemota
  • Znaczenie aeger Definicja bryt. - urlop chorobowy. aegrotat ?Xac., dosł. 'jest chory', na uniwersytetach bryt. Etym. - zaświadczenie lekarskie stwierdzające, Iż
  • Znaczenie aggiornamento Definicja odroczenie, odłożenie na inny termin; zaktualizowanie, uwspółcześnienie, modernizcja; polityka unowocześniania a. udoskonalania doktryn i
  • Znaczenie anyżówka Definicja na owocach anyż(k)u, stosowany jako składnik koktajli lub napój po obiedzie. Etym. - gr. anison 'anyż(ek
  • Znaczenie arbalet Definicja arbalet hist. kusza. Etym. - fr. arbalète z późn.z łaciny arcoballista, arcuballista; arcu- od ?Xac. arcus 'łuk'; zobacz balista
  • Znaczenie akcent Definicja wyróżnienie sylaby w wyrazie a. w zestroju akcentowym (a. wyrazu w zdaniu) dzięki przycisku, intonacji a. iloczasu; por. prozodia; muz
  • Znaczenie arak Definicja poprzez fermentację soku palmowego albo melasy, wytwarzany w płd.-wsch. Azji. Etym. - arab. 'słodki sok; napój alkoholowy
  • Znaczenie austeria Definicja gospoda, szynk. Etym. - wł. osteria 'jadłodajnia; mała oberża' od oste 'oberżysta' z ?Xac. hospes, zobacz hospicjum
  • Znaczenie a cat may look at the king Definicja angielskiego:, i kotu wolno patrzeć na króla; nawet najnędzniejszy z poddanych ma pewne minimum uprawnień
  • Znaczenie Ave Regina coelorum Definicja Królowo niebios. Etym. - antyfona maryjna z XI-XII w., jedna z czterech odmawianych od 2 II do środy Wielkiego Tygodnia
  • Znaczenie abrazo Definicja Ameryce ?Xac. forma witania się (mężczyzn). Etym. - hiszp. 'uścisk, objęcie'; a- zobacz ad-; brazo, zobacz bracero
  • Znaczenie apraksja Definicja niezdolność do wykonywania (precyzyjniejszych) czynności celowych. Etym. - gr. apraksía 'bezczynność'; zobacz a-; práksis, zobacz
  • Znaczenie askarydy Definicja pasożytujące w przewodzie pokarmowym człowieka, ssaków i ptaków, wywołujące chorobę askarydozę, glistnicę. Etym. - gr. askarís dpn
  • Znaczenie arete Definicja doskonałość; męstwo; sprawność, dzielność; cnota; por. sophrosyne. Etym. - gr. 'jw.' od aréskein 'naprawiać; zadowolić; podobać się
  • Znaczenie alwar Definicja stosowany w dawn. szkołach europ. (usunięty ze szkół polskich poprzez Komisję Nauki Narodowej). Etym. - od nazwiska autora De institutione
  • Znaczenie alpinarium Definicja wysokogórskich. alpinista sportowiec uprawiający wspinaczkę wysokogórską (alpinistykę, alpinizm, w Polsce - taternictwo); miłośnik i
  • Znaczenie ateista Definicja w istnienie Boga a. bogów, zwolennik ateizmu, poglądu odrzucającego wiarę w Boga i przeczącego istnieniu wszelkich sił nadprzyrodzonych
  • Znaczenie ab ovo Definicja Ewy. Etym. - ?Xac. 'od jaja.' Horacy (Sztuka poetycka, 147), sławi Homera, Iż nie zaczął Iliady "od jaja" Ledy, z którego wykluła
  • Znaczenie aidetoi le ciel taidera Definicja sobie, a niebo tobie pomoże. Etym. - z bajki Le chartier embourbé (1668 r.) Jeana de la Fontaine'a; myśl z gr. bajki Herakles i woźnica
  • Znaczenie alabaster Definicja odmiana gipsu, zazw. biała i przeświecająca (lecz niekiedy żółta, czerwona a. szara) użytkowana od staroż. jako materiał rzeźbiarski. Etym
  • Znaczenie antologia Definicja lit. jednego a. wielu autorów (zwł. z określonego okresu lit. a. zakresu tematycznego); wypisy. Etym. - gr. anthologia 'zbieranie kwiatów
  • Znaczenie arba Definicja ciągniony poprzez konie a. woły, stosowany dawn. poprzez koczowników Azji Śr. i Turcji; wóz czterokołowy do przewozu ziarna na Ukrainie i
  • Znaczenie accommodation payment Definicja dosł. 'opłata grzecznościowa', umyślne zawyżenie rachunku o sumę, którą przedstawiciel (agent, reprezentant) odbiorcy towaru chowa sobie do
  • Znaczenie alkazar Definicja pochodzenia mauretańskiego w miastach hiszp. (zwł. w Sewilli, Segowii, Toledo); por. kreml. Etym. - hiszp. alcázar 'zamek książęcy; kasztel
  • Znaczenie anakolut Definicja dla zbliżenia tekstu do mowy pot.) odstąpienie od logicznej a. składniowej ciągłości w zdaniu. Etym. - gr. anakólouthos 'pozbawiony
  • Znaczenie akcja Definicja czynność; zbiorowe wystąpienie, zespołowe przedsięwzięcie, impreza; walka, bitwa; fabuła, wątek, treść utworu lit., filmu; papier
  • Znaczenie ANT Definicja ANT-) w złożeniach: przeciw (fizycznie a. moralnie); opozycyjny, wrogi, rywalizujący; nie-; przeciwległy, odwrotny; (o lekach i tym
  • Znaczenie antycypacja Definicja zakładanie czegoś jeszcze nie istniejącego; pogląd jeszcze nie udowodniony, lecz słuszny i znajdujący potem własne potwierdzenie; por. a
  • Znaczenie afiks Definicja wyrazu, występująca przed rdzeniem (prefiks, przedrostek), po nim (sufiks, przyrostek) a. wewnątrz niego (infiks, wrostek). Etym. - ?Xac
  • Znaczenie amusegueule Definicja bawigęba, pop. kanapki, suche ciasteczka, solone migdały, oliwki i tak dalej, podawane wspólnie z apéritifem na przyjęciu
  • Znaczenie aorta Definicja odprowadzająca u człowieka krew z lewej komory serca do tętnic obwodowych; por. arteria. Etym. - gr. aortē 'rzecz podniesiona, zawieszona
  • Znaczenie apres nous le deluge Definicja hucznie i wesoło,) a po nas (choćby) potop! Etym. - przypisywane markizie de Pompadour (1720-64), faworycie Ludwika XV
  • Znaczenie aux grands maux les grands remedes Definicja aux grands maux les grands remèdes fr., w ciężkich sytuacjach (potrzebne są) gwałtowne środki
  • Znaczenie agregat Definicja połączenie niejednorodnych części (poprzez agregację); techn. zespół łącznie pracujących maszyn; log. zestaw (w sensie kolektywnym). Etym
  • Znaczenie artysta Definicja artystowski stawiający formę dzieła sztuki nad treścią. artystyczny estetyczny, piękny, kunsztowny; związany ze sztuką, dziełem sztuki a
  • Znaczenie allons enfants de la patrie Definicja przodu, dzieci ojczyzny! Etym. - start ułożonej i skomponowanej w nocy 24/25 kwietnia 1792 r. w Strasburgu poprzez fr. kapitana saperów
  • Znaczenie agnat Definicja tacie, po mieczu; osoba wchodząca do rodziny poprzez adopcję a. małżeństwo; por. enat, kognat. Etym. - ?Xac. agnatus 'krewny po tacie a
  • Znaczenie angora Definicja długiej, delikatnej sierści; moher. Etym. - prawdop. przekład nm. Angorakaninchen a. fr. lapin angora 'królik', od poglądu, Iż zwierzę
  • Znaczenie asysta Definicja współobecne, pomagające; poczet, świta; eskorta. asystentura stanowisko asystenta; praktyka zawodowa absolwentów nie wszystkich szkół
  • Znaczenie alimenty Definicja osoby niezdolnej do utrzymania się swoimi siłami, obejmujące kapitał, świadczenia w naturze, a również wydatki wychowania dzieci i opieki
  • Znaczenie ab urbe condita Definicja Xac., od (roku) założenia miasta. Etym. - tzn. Rzymu, a więc od początku ery rzymskiej, jest to roku 753 przed naszą erą (tytuł historii
  • Znaczenie akroterion Definicja dekoracyjny motyw rzeźbiarski (na przykład palmeta, woluta, liść akantu, waza, popiersie) wieńczący wierzchołek i boczne narożniki frontonu
  • Znaczenie auł Definicja Kirgizów, Turkmenów i nie wszystkich innych środkowoazjatyckich, dawniej koczowniczo-pasterskich plemion. Etym. - tur. 'osada, osiedle
  • Znaczenie agada Definicja Egiptu czytana w 1. i 2. wieczór święta Paschy; część Talmudu powstała w II-IV w., złożona z legend, przypowieści, alegorii i sentencji
  • Znaczenie aramejski język Definicja momencie największego rozprzestrzenienia (300 przed naszą erą-600 n.e.) ogólny język całej Azji Przedniej. Etym. - hebr. Arām 'dawna nazwa
  • Znaczenie a change came oer the spirit of my dream Definicja dream z angielskiego:, tu zaszła zmiana w scenach mojego widzenia. Etym. - z Byrona (The Dream), 1816; wolny przekład Adama Mickiewicza
  • Znaczenie akustyczny Definicja posiadający niezłą akustykę, nie powodujący zakłóceń i zniekształceń dźwięków. akustyka fiz. edukacja o dźwięku i rozchodzeniu się fal
  • Znaczenie ATV Definicja Vehicle 'wóz terenowy', auto trój- a. czterokołowy o słabym silniku i sporych, sprężystych oponach, poświęcony do jazdy w nierównym
  • Znaczenie anachronizm Definicja wydarzeń hist., pojęć, osób w okresie, gdzie nie mogły istnieć; błąd w chronologii; niezgodność z duchem epoki; przeżytek; por. archaizm
  • Znaczenie airedale terrier Definicja eedejl terje] ogromny terier o twardej i sztywnej, czarnobrunatnej sierści; por. teriery. Etym. - od nazwy miejscowości Airedale w
  • Znaczenie Aspazja Definicja wykształcona, nieprzeciętnej inteligencji. Etym. - Aspazja z Miletu (V w. przed naszą erą), kochanka, potem żona Peryklesa, dla swej urody
  • Znaczenie akces Definicja udziału w czym. akcesoria dodatkowe składniki wyposażenia, przybory niezbędne, lecz nie będące częścią składową struktury, maszyny i tym
  • Znaczenie azot Definicja bezwonny, bezbarwny, niepalny, gł. składnik (około 3/4) powietrza. azotniak nawóz mineralny, cyjanamid wapnia, otrzymywany sztucznie
  • Znaczenie ad audiendum verbum Definicja ad audiendum verbum ?Xac., (dosł. dla usłyszenia słowa); (wezwanie) do wysłuchania reprymendy, admonicji, napomnienia
  • Znaczenie aikido Definicja składająca się z szeregu chwytów i pchnięć, wymagająca ogromnej koncentracji i harmonijnego współdziałania ruchów ciała, wywodząca się ze
  • Znaczenie anemon Definicja anemon bot. zawilec. Etym. - gr. anemōnē 'jw
  • Znaczenie ANGIO Definicja krwionośne a. limfatyczne; ogrod. nasiennik; por. flebo-. Etym. - gr. angeíon zdrobn. od ángos 'naczynie; urna
  • Znaczenie apagogiczny dowód Definicja twierdzenia, oparty na udowodnionej fałszywości twierdzenia przeciwnego. Etym. - gr. aapagōgē 'dosł. odprowadzenie; jw.'; zobacz apo
  • Znaczenie atrium Definicja środkowa izba bez okien w domu rz., z czworobocznym otworem (kompluwium) w pułapie i basenem na wodę deszczową (impluwium) pod nim; w
  • Znaczenie attycki Definicja smakiem estetycznym, Attykę okresu klasycznego a. jej gł. miasto - Ateny; prosty, powściągliwy, wytworny; (sól attycka) połączenie
  • Znaczenie alians Definicja aliancki. aliaż stop, mieszanina metali. aliant sprzymierzeniec, sojusznik. Etym. - fr. alliance 'związek małż.; sojusz' i alliage 'stop
  • Znaczenie alokucja Definicja perora, zwł. o charakterze napomnienia a. wezwania do dobrych uczynków; przemówienie papieża na konsystorzu, niekiedy w dalszym ciągu
  • Znaczenie ambasada Definicja dyplomatycznej przedstawicielstwo państwowe; jego lokal, gmach; dawn. misja, poruczenie, zlecenie. ambasador. Etym. - fr. ambassade
  • Znaczenie arteria Definicja przelotowa aleja, szosa, istotny szlak wodny (arterie komunikacyjne). arterioskleroza med. miażdżyca tętnic. Etym. - gr. artería 'tchawica
  • Znaczenie ANA Definicja własnym tworzy r.nij. l.mn.) wiadomości, zwł. anegdotyczne, bibliograficzne, komentarze, varia o osobie, miejscowości, państwie (na
  • Znaczenie adamici Definicja Afryce w II w., w Austrii i na Węgrzech w XIII w., w Sabaudii w XIV w., w Czechach i na Morawach od XV aż do XIX w.) pragnących powrotu do
  • Znaczenie ametyst Definicja półszlachetny, przezroczysty, fioletowy a. purpurowoczerwony. Etym. - gr. améthystos 'środek przeciw upiciu się; ametyst (bo przypisywano
  • Znaczenie apeiron Definicja nieskończona, wieczna, bezkształtna pramateria, będąca elementarnym tworzywem (por. arche) przyrody (wg filozofa gr. Anaksymandra z Miletu
  • Znaczenie akwizytor Definicja zajmujący się akwizycją, pozyskiwaniem nabywców, zbieraniem zamówień a. zawieraniem umów o wykonanie usług (ubezpieczenia, ogłoszenia
  • Znaczenie asceza Definicja życia zmierzający, poprzez wyrzeczenie się przyjemności i umartwianie ciała, do doskonalenia się w cnocie. ascetyczny. asceta. Etym. - gr
  • Znaczenie armagnac Definicja francuski napój alkoholowy otrzymywany poprzez destylację wina, podobny do koniaku. Etym. - nazwa dawnej prowincji fr. (Gaskonia
  • Znaczenie adoptować Definicja przysposobić, usynowić, dokonać adoptacji a. adopcji, przysposobienia. Etym. - ?Xac. adop(ta)tio 'adop(ta)cja' z adoptare 'wybrać
  • Znaczenie ankier Definicja wzmacniający przedmioty konstrukcyjne budowli; przest. wychwyt (kotwiczny), część systemu zegarka regulująca równomierność jego chodu
  • Znaczenie appellation controlee Definicja skontrolowana'; nazwa gatunków wina francuskiego, których pochodzenie od winogron rosnących w ustalonych regionach państwie jest urzędowo
  • Znaczenie asteizm Definicja będący przejawem zdolności konwersacji i obycia w towarzystwie. Etym. - fr. astéisme z gr. asteíos 'miejski; wykształcony, dowcipny
  • Znaczenie anatema Definicja ceremonialna ekskomunika. Etym. - gr. anáthēma 'rzecz poświęcona; oddana (złu); przeklęta'; zobacz ana-; ttithénai, zobacz teza; por
  • Znaczenie adideacja Definicja wyrazu poprzez skojarzenie z innym podobnym; zdarzenie wtórnego zaliczania pewnych słów do obcej im rodziny wyrazowej bez zmiany ich formy
  • Znaczenie all games all nations Definicja wszystkie sporty - wszystkie narody', "geografia sportowa" igrzysk olimpijskich, zasada sformułowana poprzez Pierre de
  • Znaczenie arogancja Definicja zarozumiałość, połączona z lekceważeniem innych, z impertynenckim, zuchwałym zachowaniem się. arogant. Etym. - ?Xac. arrogantia
  • Znaczenie a posteriori Definicja log.); (poznanie) opierając się na doświadczenia, po doświadczeniu; opierając się na faktów; poprzez indukcję; dawn. (wnioskowanie) ze
  • Znaczenie albertyn Definicja Franciszka. Etym. - od imienia brata Alberta (Adama Chmielowskiego), który założył to zebranie w r. 1888 w Krakowie w celu prowadzenia
  • Znaczenie ambrozjanie Definicja duszpasterskie zebranie księży świeckich zał. w 1578 r. poprzez św. Karola Boromeusza. ambrozjańskie hymny pieśni ?Xac. ułożone poprzez św
  • Znaczenie amortyzacja Definicja się wartości budynków, urządzeń, w wyniku zużycia; okresowe odpisywanie sum, odpowiadających temu zmniejszeniu się wartości; łagodzenie
  • Znaczenie au pair Definicja pari, po cenie nominalnej: (o umowie, porozumieniu, układzie pomiędzy dwiema stronami) uregulowany, spłacony, skwitowany, wyrównany
  • Znaczenie acid rock Definicja acid rock odmiana muzyki rozrywkowej o charakterze psychodelicznym. Etym. - z angielskiego: acid 'kwas'; zobacz rock
  • Znaczenie Alnaszara marzenia Definicja niedźwiedziu (a już ją sprzedają); zamki na lodzie. Etym. - w Baśniach z 1001 nocy piąty brat golibrody inwestuje wszystkie własne kapitał
  • Znaczenie action painting Definicja angielskiego:, dosł. 'malarstwo gestu' bezpośredni, instynktowny, agresywny gatunek malarstwa z lat 50. XX w., gdzie "czyn"
  • Znaczenie akrostych Definicja sylaby a. wyrazy) następnych wersów tworzą słowo a. szereg wyrazów. Etym. - gr. akrostichís 'jw.'; zobacz akro-; -stichis od stíchos
  • Znaczenie atonalność Definicja zależności poszczególnych dźwięków i akordów od dźwięku centralnego, tak zwany toniki, pierwszego tonu (stopnia) gamy; równouprawnienie i
  • Znaczenie Augiasza stajnia Definicja zaniedbana, zapuszczona, zachwaszczona, w bezładzie, rozgardiaszu, nierządzie a. brudach moralnych, którą trzeba nadludzkim wysiłkiem
  • Znaczenie admass Definicja intensywna, natarczywa reklama poprzez media masowe w celu pobudzania obrotów handlowych, wywierająca szkodliwy wpływ na kulturę
  • Znaczenie affirmative action Definicja dosł. 'akcja upewniająca', zespół praw amer. pochodzących z lat 60. XX w., mających ułatwić upośledzonym warstwom społ. (Murzynom
  • Znaczenie AKRO Definicja szczyt; wierzchołek; najwyższy pkt.; wysokość; anat. kończyna. Etym. - gr. akrós 'krańcowy; najwyższy; w najwyższym stopniu zewnętrzny
  • Znaczenie awiacja Definicja przest. lotniskowiec. awionetka mały samolot sport. a. turystyczny. Etym. - fr. avion 'samolot', avionette 'awionetka' i aviation
  • Znaczenie abolicja Definicja umorzenia postępowania karnego w stos. do pewnych kategorii przestępstw a. przestępców; por. amnestia. abolicjonizm ruch społ. domagający
  • Znaczenie angostura Definicja amer. drzewa, stosowana dawniej jako lek przy tropikalnych zaburzeniach żołądkowych i przeciwszkorbutowy, dziś gł. do wyrobu gorzkich
  • Znaczenie alasz Definicja przyprawiany gorzkimi migdałami, korzeniem dzięgla, anyżkiem i skórką pomarańczową. Etym. - od nazwy miejscowości Allasch pod Rygą, gdzie
  • Znaczenie antybiotyki Definicja produkowane poprzez drobnoustroje (zwł. pewne bakterie i pleśnie) a. pozyskiwane syntetycznie, mogące zabijać bakterie chorobotwórcze a
  • Znaczenie aria Definicja orkiestry; krótki utwór instrumentalny o charakterze śpiewnym. ariet(t)a (zdrobn.) mała, krótka aria, o prostszej budowie. Etym. - wł
  • Znaczenie acetylen Definicja otrzymywany poprzez działanie wody na karbid, istotny surowiec przemysłu chem. (kauczuk syntet.), służy do spawania metali, niekiedy
  • Znaczenie algol Definicja wyrażania obszernej klasy mechanizmów numerycznych, automatycznie tłumaczących te mechanizmy na kody wewnętrzne maszyn cyfrowych (ustalony
  • Znaczenie amebiaza Definicja pełzakowica, czerwonka pełzakowa, med. zakaźna dolegliwość pasożytnicza człowieka, powodowana poprzez pierwotniaka - pełzaka (amebę
  • Znaczenie A Sentimental Journey Definicja Podróż sentymentalna. Etym. - skrót tytułu (pełny tytuł: A Sentimental Journey through France and Italy) dzieła (1768) pisarza z
  • Znaczenie absencja Definicja pracy (usprawiedliwiona a. nie). absentować się być nieobecnym; uchylać się od czego. absens carens ?Xac., nieobecny traci, jest
  • Znaczenie almanach Definicja określonej dziedziny edukacji a. sztuki; corocznie ukazujący się zestaw informacji różnego rodzaju, zwł. o faktach, wydarzeniach lat
  • Znaczenie astrachan Definicja włosową z przędzy moher a. z włókien sztucznych, podobna do futra jagnięcego, stosowana na płaszcze damskie imitujące futra. Etym. - od
  • Znaczenie anglaise Definicja włosów, lok; koń rasy z angielskiego:, angielczyk; (anglaise [wym. angle:z]) nazwa tańców w takcie parzystym (rzadziej trójdzielnym
  • Znaczenie aperturismo Definicja demokratyzacji życia politycznego w Hiszpanii po Zgonu generała Franco. Etym. - hiszp. od aperturo 'otwarcie
  • Znaczenie aproksymacja Definicja sposób przybliżony; mat. przybliżanie, zastępowanie we wzorach jakichś wielkości innymi, prostszymi, dogodniejszymi; konstruowanie ciągu
  • Znaczenie Arcades ambo Definicja Arkadyjczykami (czyli potrafią śpiewać), jest to obaj są skłonni do złośliwych psot, obaj warci siebie; (por. ambo meliores; Arkadia). Etym
  • Znaczenie ave Imperator morituri te salutant Definicja Xac., witaj, Cezarze, pozdrawiają cię idący na Zgon. Etym. - ze Swetoniusza (Boski Klaudiusz, 21); pozdrowienie gladiatorów wkraczających
  • Znaczenie a limine Definicja z miejsca, bez dyskusji (odrzucić). à l'improviste fr., [a lęprowist] niespodzianie, znienacka. a linea ?Xac., od (początku) linijki, od
  • Znaczenie alegoria Definicja sztuce) prawd a. uogólnień o ludzkim postępowaniu a. doświadczeniu dzięki symbolicznych, fikcyjnych postaci, działań, a również całej
  • Znaczenie asinus ad lyram Definicja przy lutni; (pasuje jak) wół do karety. asinus asinorum ?Xac., osioł nad osły; osioł kwadratowy (do kwadratu). asinus inter simias ?Xac
  • Znaczenie acte gratuit Definicja acte gratuit zobacz l'acte gratuit
  • Znaczenie amfibolia Definicja dwuznaczność, niejasność wypowiedzi; zdanie, wyrażenie złożone, które można rozmaicie interpretować z uwagi na dwuznaczność konstrukcji
  • Znaczenie AMYL Definicja amylazy, diastazy, biol. enzymy rozkładające wielocukry (skrobię i glikogen) na cukry o mniejszych cząsteczkach (dekstryny i maltozę). Etym
  • Znaczenie alkermes Definicja roślina, której jagód używano dawn. do barwienia win; zool. owad czerwiec; dawn. barwnik czerwony z owadów czerwców a. z soku jagód
  • Znaczenie ad crumenam Definicja ad crumenam zobacz argumentum
  • Znaczenie asygnacja Definicja zlecenie wypłaty; kwit kasowy a. magazynowy; przest. banknot, pieniądz papierowy. asygnować przydzielać na coś pewną sumę; zlecić wypłatę
  • Znaczenie a la Definicja à la na sposób, w rodzaju (w zwrotach wziętych z jęz. fr.). Etym. - fr. skrót od à la mode, à la maniere 'na sposób
  • Znaczenie actio libera in causa sed non in eventu Definicja Xac., dosł. działanie wolne w przyczynie, lecz nie w momencie popełnienia czynu; prawn. umyślne wprawienie się w stan niepoczytalności a
  • Znaczenie AUKSO Definicja wzrastanie; wzmaganie się; przyspieszenie; pobudzenie. auksyny hormony wzrostowe roślin produkowane w stożkach wzrostu pędów i korzeni
  • Znaczenie A Farewell to Arms Definicja Pożegnanie z bronią. Etym. - tytuł powieści (1929) pisarza amer. Ernesta Hemingwaya (1898-1961), której tematem jest tragedia i zniszczenie
  • Znaczenie aglutynacja Definicja sklejanie rozproszonych w płynnym środowisku komórek (bakterii, pierwotniaków, krwinek) pod wpływem zlepników (aglutynin); językozn. luźny
  • Znaczenie algorytm Definicja program obliczenia, mechanicznego rozwiązywania danego typowego zadania mat.; rozszerz. zaprogramowany zespół metod opartych na
  • Znaczenie alweolarna spółgłoska Definicja spółgłoska dziąsłowa (na przykład sz, ż, cz, dż). Etym. - z angielskiego: alveolar 'jw.' z ?Xac. alveolus zdrobn. od alveus 'jama
  • Znaczenie afro Definicja nastroszona fryzura z mocno skręconych włosów, pierw. wzorowana na uczesaniu pop. w nie wszystkich okolicach Afryki. Afro-beat z
  • Znaczenie AIDS Definicja angielskiego: nazwy Acquired Immune Deficiency Syndrome 'kupiony zespół niewydolności immunologicznej' (niedoboru odporności), med. zanik
  • Znaczenie atelier Definicja plastyka (malarza, rzeźbiarza, grafika i tym podobne), fotograf(ik)a; pomieszczenie, gdzie się realizuje filmy; por. studio. Etym. - fr
  • Znaczenie ad oculos Definicja ad oculos ?Xac., [wym. około..] naocznie
  • Znaczenie ampla Definicja wisząca na łańcuchach, przesłaniająca i łagodząca światło lampy. ampułka szklana zasklepiona banieczka z lekiem do zastrzyku, płynem do
  • Znaczenie Auksztota Definicja tak zwany górnej, w przeciwstawieniu do Żmudzi (litew. Żomojten od żemas 'niski'). Etym. - litew. Auksztote od áuksztas 'wysoki
  • Znaczenie Achillesowa pięta Definicja Achillesa ścięgno - anat. końcowe ścięgno mięśnia trójgłowego łydki, mające przyczep na guzie piętowym. Etym. - mit. gr. Achilles (gr
  • Znaczenie akrolit Definicja więcej materiałów (na przykład ciało z marmuru, ubiór z drewna a. brązu); por. chryzelefantyna. akronim słowo sztucznie utworzony z
  • Znaczenie anons Definicja anonsować zapowiadać, obwieszczać czyjeś przybycie. Etym. - fr. annonce 'ogłoszenie; zapowiedź' od annoncer '(o)głosić; zapowiadać' z ?Xac
  • Znaczenie Ausweis Definicja czasów okupacji nm. 1939-45) zaświadczenie (z miejsca pracy, o inwalidztwie i tym podobne), mogące dać pewne szanse zwolnienia z robót
  • Znaczenie agonia Definicja konanie. agonothetes w staroż. Grecji - organizator zawodów publ.; sędzia na zawodach publ. agonistyka w staroż. Grecji: współzawodnictwo w
  • Znaczenie amfiteatr Definicja półkola, ze sceną (teatr gr.), a. w kształcie koła albo elipsy, z areną (cyrk rzymski do walk gladiatorów, dzikich zwierząt), z miejscami
  • Znaczenie apozycja Definicja rzeczownikowa. Etym. - późn.z łaciny apositio 'przydawanie' z ?Xac. appositus p.p. od apponere 'przydawać; podawać
  • Znaczenie abandon Definicja zrzeczenie się poprzez ubezpieczonego własności ubezpieczonej (statku a. ładunku) na rzecz zakładu ubezpieczeń. Etym. - gr. 'porzucenie
  • Znaczenie abiudykacja Definicja odmawiająca przyznania praw własności. abiuracja publiczne wyparcie się swoich dotychczasowych zapatrywań. Etym. - zobacz ab-; ?Xac
  • Znaczenie adiutant Definicja przydzielony do osobistej dyspozycji wyższego dowódcy; (a. przyboczny) przydzielony do osoby głowy państwa. Etym. - ?Xac. adiutans dpn
  • Znaczenie alikwoty Definicja tony harmoniczne, współbrzmiące z tonem zasadniczym, lecz znacząco słabsze; drgania układów częściowych w układach drgających. Etym. - śrdw
  • Znaczenie alcyonei dies Definicja zimorodków; dni spokoju i ciszy; czas pogodny i szczęśliwy. Etym. - tł. z Arystofanesa (Ptaki, w 1594); 14 dni stałej, pięknej pogody w
  • Znaczenie akwatorium Definicja odpowiednik terenu); w portach: reda, awanport, baseny i kanały portowe. Etym. - zobacz akwa- (tak jak "teren" od ?Xac. terra
  • Znaczenie asortyment Definicja które produkuje zakład pracy a. sprzedaje jednostka handlowa) a. świadczonych poprzez przedsiębiorstwo usług, realizowanych robót. Etym
  • Znaczenie aprosze Definicja zygzakowate rowy, którymi oblegający podkradali się pod mury twierdzy, chronieni częściowo przed ogniem oblężonych. Etym. - fr. approches
  • Znaczenie Arlekin Definicja czarnej masce, odziana w pstry ubiór zszyty z kolorowych trójkątów a. rombów; jedna z głównych ról męskich wł. commedia dell'arte, sługa
  • Znaczenie atlant Definicja odniesieniu O. Atlantyckiego; polit. w odniesieniu krajów NATO (z angielskiego: North Atlantic Treaty Organization 'Paktu Płn
  • Znaczenie administracja Definicja zawiadywania, kierowania; ogół organów zajmujących się zarządzaniem; zarząd, personel kierowniczy; (a. państwowa) wykonawcze władze
  • Znaczenie aojdowie Definicja przedhomerowej Grecji opiewali na dworach możnych panów, przy dźwiękach formingi czy kitary, gesty bohaterów; por. bard. Etym. - gr. aoidós
  • Znaczenie Alphonse and Gaston routine Definicja angielskiego: 'procedura Alfonsa i Gastona', gdy dwaj ludzie ceremonialnie przepuszczają się wzajem u wejścia; przen. gdy obie strony
  • Znaczenie antychryst Definicja Chrystusa, mający się pojawić przed nadchodzącym końcem świata i powtórnym przyjściem Zbawiciela (por. chiliazm, millennium; Biblia, Apok
  • Znaczenie aura popularis Definicja atmosfera, klimat popularności, rozgłosu (nietrwałego, błyskawicznie przemijającego). Etym. - z Cycerona (O orzeczeniu haruspików, 20, 43
  • Znaczenie apolliński Definicja się do) boga Apollina; harmonijny, umiarkowany, powściągliwy, racjonalny; por. dionizyjski. Apollo mężczyzna nadzwyczajnie piękny, o
  • Znaczenie ars auro gemmisque prior Definicja cenniejsza niż złoto i (drogie) kamienie. Etym. - napis na ołtarzu Henryka z Blois, biskupa Winchesteru (około 1150 r.); wersja skrócona
  • Znaczenie asenizacja Definicja nieczystości, fekaliów z miast i osiedli; przest. poprawa warunków zdrowotnych w skupiskach ludzkich. Etym. - fr. assainir 'uzdrowić
  • Znaczenie azyl Definicja prawo, zwł. schronienie udzielone poprzez kraj cudzoziemcom, ściganym poprzez rząd innego państwie za przestępstwa polit.; przen
  • Znaczenie alt Definicja chłopięcy; pop. śpiewaczka o głosie altowym; nazwa nie wszystkich instrumentów o podobnej skali głosu. altówka instrument smyczkowy nieco
  • Znaczenie apatia Definicja podniet, brak zainteresowań i skłonności (w konsekwencji znużenia psych. a. fiz. albo w pewnych chorobach psych.); nieczułość
  • Znaczenie Affenpinscher Definicja znana od XVII w. rasa miniaturowych psów silnie zbudowanych, przypominających kształtem teriera, o małych, sterczących uszach, wypukłych
  • Znaczenie amfilada Definicja połączonych ze sobą przejściami na jednej osi, na przestrzał. Etym. - fr. enfilade 'przestrzał, amfilada' od enfiler 'nawlekać; przebić
  • Znaczenie a Deucalione Definicja Deukaliona, od czasów potopu; por. post diluvium; Iove nondum barbato; consule Planco. Etym. - z Luciliusa (Satyry, 6, 284) około 123 przed
  • Znaczenie akropol Definicja wzgórze warowne, cytadela, ośrodek kultu relig. (jak na przykład w Atenach). Etym. - gr. akrópolis 'górne miasto; jw.'; zobacz akro-; pólis
  • Znaczenie antytrynitarze Definicja trójosobowości Boga, nie uznający bóstwa Chrystusa; w Polsce (XVI-XVII w.) lewy odłam reformacji - bracia polscy, arianie, socynianie
  • Znaczenie apercepcja Definicja postrzegania, poznawania i przyswajania sobie nowych wyobrażeń, wiążący treść nowych postrzeżeń z dotychczasowym osobistym doświadczeniem i
  • Znaczenie ablucja Definicja kat. obmycie rytualne palców, kielicha przed mszą, w trakcie niej, po komunii i tym podobne; (w l.mn.) żart. (u)mycie się. Etym. - ?Xac
  • Znaczenie akwedukt Definicja doprowadzający wodę ze źródeł górskich, zwł. w staroż. i śrdw., przewodami (na mostach i wiaduktach), którymi woda płynęła na zasadzie
  • Znaczenie arachnologia Definicja się badaniem pajęczaków. Etym. - gr. aráchnē 'pająk; mit. gr. Arachne, tkaczka i hafciarka lidyjska, która wyzwała Atenę do
  • Znaczenie adiafora Definicja obojętna, ani dobra, ani zła; rytuał, ceremoniał relig., będący sprawą indywidualnego sumienia, jako ani zabroniony, ani nakazany poprzez
  • Znaczenie akapit Definicja nowego wiersza; wiersz startowy takiego ustępu tekstu, zazwyczaj wcięty, wiersz akapitowy; por. a linea. Etym. - ?Xac. a capite 'od
  • Znaczenie alonż Definicja innych kart, zagięta, po rozłożeniu widoczna w okresie czytania, zawierająca mapy, tablice i tym podobne; przedłużacz; kartka doklejona do
  • Znaczenie arche Definicja praelement, z którego rozwinęła się przyroda; obiekt rozpoczynający serię rzeczy a. zjawisk (por. apeiron); prazasada. archeologia
  • Znaczenie agresja Definicja na drugie; psychol. postawa agresywna. agresywny napadający, zaborczy; napastliwy, zaczepny. agresor napastnik. Etym. - późn.z łaciny
  • Znaczenie aparycja Definicja dawn. zjawienie się, ukazanie się. Etym. - późn.z łaciny apparitio 'ukazanie się; epifania' z ?Xac. apparēre 'zjawiać się'; ap- zobacz ad
  • Znaczenie A Midsummer Nights Dream Definicja A) Midsummer Night's Dream z angielskiego:, Sen nocy letniej. Etym. - tytuł komedii (około 1595 r.; wystaw. pol. 1872) Szekspira
  • Znaczenie adiunkt Definicja pracownika naukowego (wyższy od starszego asystenta), posiadającego już tytuł doktora; tytuł służbowy w nie wszystkich zawodach (jak
  • Znaczenie anomia Definicja rozpadu powszechnie przyjętych norm postępowania; przypadek, gdzie normy moralne a. wzorce zachowania się są nieobecne, niejasne a. są z
  • Znaczenie ataman Definicja wojsk.-polit.-adm.) naczelnik osiedli kozackich; hist. (a. koszowy, siczowy) dowódca, hetman Kozaków zaporoskich. Etym. - ukr. atamán 'jw
  • Znaczenie antagonista Definicja działający przeciwstawnie; oponent, przeciwnik; rywal; wróg. antagonistyczny. antagonizm wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił
  • Znaczenie action replay Definicja z angielskiego:, dosł. 'odtworzenie akcji', odtworzenie dzięki magnetowidu głownych momentów meczu a. in. zawodów sport. albo in. wydarzeń
  • Znaczenie Arkadia Definicja spokoju, idyllicznej, sielankowej szczęśliwości, beztroski (por. Arcades ambo; auch ich war in Arkadien...; et in Arcadia ego). Etym. - w
  • Znaczenie akcept Definicja zapłaty określonej sumy pieniędzy (por. czek; weksel). akceptacja akcept; zgoda, zatwierdzenie, aprobata, przyjęcie, uznanie czego. Etym
  • Znaczenie au courant Definicja zaznajomiony na bieżąco, stale (z aktualnymi tendencjami, z postępem wydarzeń, z modą i tym podobne); (być) obeznany (z czym precyzyjnie
  • Znaczenie astma Definicja przejawiająca się napadami duszności wydechowej, będąca następstwem uczulenia (alergii). Etym. - gr. ásthma 'zadyszka, sapanie; dychawica
  • Znaczenie adnotacja Definicja notatka; krótka wiadomość (na przykład bibliograficzna). ad notam ?Xac., do informacje (przyjąć). Etym. - ?Xac. adnotatio, annotatio 'uwaga
  • Znaczenie alod Definicja własność wolną od zobowiązań i ciężarów feudalnych (w przeciwieństwie od lenna). alodialny dziedziczny, rodowy, nie lenny. Etym. - śrdw.z
  • Znaczenie arras Definicja ścienna naśladująca obraz z wyobrażeniami scen biblijnych, mit., zwierząt, krajobrazów, wyrabiana techniką gobelinową w średniowieczu i do
  • Znaczenie annus confusionis Definicja zamieszania, 46 r. przed naszą erą, kiedy przy juliańskiej reformie kalendarza dodano 67 dni. annus mirabilis ?Xac., cudowny, osobliwy rok
  • Znaczenie awatar Definicja wcielenie (inkarnacja) w kształt doczesny, gł. w hinduizmie, o zwierzęcych i ludzkich wcieleniach boga Wisznu; wcielenie innej osoby
  • Znaczenie accusare nemo se debet Definicja accusare nemo se debet ?Xac., nikt może oskarżać siebie samego
  • Znaczenie a priori Definicja względu log.; (poznanie) z wyjątkiem doświadczenia, przed doświadczeniem; intuicyjnie; poprzez dedukcję; dawn. (wnioskowanie) z przyczyn o
  • Znaczenie almukantar Definicja niebieskim równoległy do horyzontu, ?Xączący wszystkie punkty na niebie mające tę samą wysokość. Etym. - arab. almukantarāth 'zegar
  • Znaczenie archaiczny Definicja pochodzący z odległych epok; przestarzały; (era a-a) archaik, najstarsza era w dziejach ZIEMI, Tabl. 7. archaizacja nadawanie (dziełu
  • Znaczenie abdykacja Definicja rezygnacja z władzy monarszej. Etym. - ?Xac. abdicatio 'wypędzenie, złożenie urzędu, dymisja' od abdicare 'wypędzić; wyzuć; zrzec się
  • Znaczenie agronom Definicja zakresie agronomii, teoretycznej i praktycznej edukacji o gospodarstwie rolnym. agrotechnika metoda uprawy kultur rolnych. Etym. - gr
  • Znaczenie akatyst Definicja Wsch. Kościoła Ortodoksyjnego śpiewanych na stojąco ku czci Chrystusa, Matki Boskiej a. jednego ze świętych
  • Znaczenie asertoryczny Definicja log. (sąd a.) sąd stwierdzający fakt faktyczny bez przytaczania dowodów; por. apodyktyczny. Etym. - późn.z łaciny assertorius
  • Znaczenie amnestia Definicja łaski opierający na całkowitym a. częściowym darowaniu orzeczonych już kar za pewne przestępstwa popełnione przed ustaloną datą
  • Znaczenie A Streetcar Named Desire Definicja angielskiego:, Tramwaj zwany pożądaniem. Etym. - tytuł sztuki (1947) pisarza amer. Tennessee Williamsa (1911-83), dziejącej się we fr
  • Znaczenie Althing Definicja Althing(i) isl., parlament Islandii
  • Znaczenie ASTER Definicja astr(o)-. asterysk symbol graficzny w kształcie gwiazdki (*), stosowany jako odsyłacz a. inny symbol umowny. asteroidy zobacz planetoidy
  • Znaczenie AMB Definicja AMB(I)- w złożeniach: oba; obu-; por. amfi-. Etym. - ?Xac. amb(i)- 'obu-; obustronnie; wokół
  • Znaczenie agat Definicja różnobarwnie wstęgowany, twardy, stosowany do wyrobu moździerzyków, pryzmatów do wag dokładnych i łożysk. Etym. - fr. agate 'jw.' z gr
  • Znaczenie alpenhorn Definicja instrument dęty - prosta a. zawinięta drewniana rura długości do 4 m (podobna do huculskiej trombity, dawn. mazowieckiej ligawki a
  • Znaczenie ataraksja Definicja równowaga ducha wobec zdarzeń zewn., a zwł. przeciwności losu (por. epikurejczyk; stoicyzm). ataraktyki farm. tak zwany "małe
  • Znaczenie abrakadabra Definicja plątanina; zawiłe brednie. Etym. - późn.z łaciny zaklęcie, formuła, umieszczana także na amuletach, której przypisywano moc magiczną u
  • Znaczenie arktyczny Definicja polarny (por. Antarktyda; bora; hiperboreje; septentrionalny; ultima Thule). Arktyka region obejmujący Morze Arktyczne wspólnie z
  • Znaczenie ars est celare artem Definicja bazuje na ukryciu (wysiłków) sztuki. ars longa, vita brevis zobacz vita brevis... ars simia naturae ?Xac. plast. sztuka małpująca naturę
  • Znaczenie antrykot Definicja górki cielęcej, biegnących wzdłuż kręgosłupa po stronie grzbietu; bity kotlet z tego mięsa. Etym. - fr. entrecôte 'dosł. międzyżebrówka; jw
  • Znaczenie afera Definicja szalbierstwo, szwindel; nieładna kwestia, skandal; por. panama. aferzysta szalbierz, oszust szukający zysku w przedsięwzięciach
  • Znaczenie ansambl Definicja teatr., w operze; przest. zespół aktorów a. muzyków; dawn. harmonia, zestrojenie składników dzieła art. Etym. - fr. ensemble 'wspólnie
  • Znaczenie Alf Garnett Definicja robotnika brytyjskiego, który regularnie reaguje na wydarzenia w życiu społ. w sposób faryzeuszowski i fanatyczny, a w migawkowych
  • Znaczenie ażur Definicja dekoracyjnym) układem otworów a. spleciona w siatkę; techn., pot. odpad powstający przy wycinaniu na prasie. ażurowy przebity gęsto i
  • Znaczenie alergany Definicja alergii). alergia med. uczulenie; nienormalna, chorobliwa reakcja organizmu (na przykład pokrzywka, obrzęki, katar) na działanie pewnych
  • Znaczenie ad maiora natus sum Definicja ad maiora natus sum ?Xac., jestem stworzony do wyższych rzeczy (spraw). Etym. - św. Stanisław Kostka, 1566-7 r
  • Znaczenie aneks Definicja uzupełniający tekst książki), suplement; por. appendix; przybudówka. aneksja zabór, zagarnięcie przemocą (części) terytorium innego państwa
  • Znaczenie Ascensio Christi Definicja Wniebowstąpienie Pańskie, święto przypadające w czwartek 40 dnia po Wielkanocy (nm. Christi Himmelfahrt; fr. l'Ascension
  • Znaczenie atrofia Definicja Etym. - gr. atrophía 'brak pożywienia' od átrophos 'nieodżywiony'; zobacz a- 'nie'; trophós 'żywiciel; mamka' z tréphein, zobacz troficzny
  • Znaczenie ad captandum Definicja przypodobania się pospólstwu, dla zabawienia tłumu (regularnie o argumentach odwołujących się gł. do uczuć); por. captatio benevolentiae
  • Znaczenie all the news thats fit to print Definicja angielskiego:, wszystkie informacje nadające się do druku (dewiza dziennika New York Times); (niekiedy iron., z uwagi na elastyczność
  • Znaczenie asenterunek Definicja wojska, branka. Etym. - nm. Assentierung 'aprobata; uznanie kogo za zdatnego do wojska' od assentieren 'aprobować; uznać za zdatnego do
  • Znaczenie augustiańska epoka Definicja zwana także "złotym wiekiem" lit. rz. (za panowania cesarza rz. Oktawiana Augusta 27 przed naszą erą-14 n.e.) poprzez analogię
  • Znaczenie autyzm Definicja myślenie oderwane od rzeczywistości; zamknięcie się w sobie, połączone z rozluźnieniem zdrowego relacji do otoczenia, występujące w
  • Znaczenie atmosfera Definicja Ziemię (por. geosfery) i nie wszystkie ciała nieb.; powietrze; przen. nastrój, ton, klimat psych., panujący w jakimś środowisku, miejscu i
  • Znaczenie au demeurant le meilleur fils du monde Definicja fr., a oprócz tego idealny chłopak w świecie. Etym. - z Clémenta Marota (Au Roy), 1538 r.; po wyliczeniu przywar i przewinień służącego
  • Znaczenie Acqua Tofana Definicja śmiertelna trucizna. Etym. - Tofana, trucicielka neapolitańska (zm. 1730 r.), wynalazczyni trucizny bez barwy i zapachu, zwanej poprzez nią
  • Znaczenie ameba Definicja jednokomórkowiec (wymiar do 0,1 mm), poruszający się dzięki nibynóżek, wypustek plazmatycznych; przen. człowiek chwiejny, niezdecydowany
  • Znaczenie aulos Definicja muz. staroż. Grecji, cylindryczna piszczałka z podwójnym stroikiem, zbliżona do szałamai, oboju (auleci grali równocześnie na 2
  • Znaczenie Ave Maria Definicja Mario, zdrowaś Mario, pierwsze słowa i nazwa modlitwy zwanej także Pozdrowieniem Anielskim. Etym. - z Wulgaty, Ew. wg Łuk. 1, 28
  • Znaczenie agapant Definicja filoz. miłość niebiańska (przeciwstawiana ziemskiej, Erosowi); pierw. chrześc. wspólny posiłek spożywany na pamiątkę Ostatniej Wieczerzy
  • Znaczenie An der schonen blauen Donau Definicja pięknym modrym Dunajem. Etym. - tytuł pierwszego śpiewanego walca (1867 r.) Jana Straussa mł. (1825-99); tekst wg wiersza An der Donau
  • Znaczenie alcejska strofa Definicja złożona z dwóch wierszy 11-zgłoskowych, jednego 9-zgłoskowego i jednego 10-zgłoskowego, powstała w literaturze lesbijskiej (około r. 600
  • Znaczenie American Dream Definicja amer. pragnienie (senne)', pop. slogan, hasło wyrażające ideały demokracji, równości i wolności, na których budowano USA; amerykański
  • Znaczenie autobiografia Definicja autochton rdzenny mieszkaniec państwie a. obszaru; tuziemiec, tubylec, krajowiec. autochtoniczny pochodzenia miejscowego. Etym. - zobacz
  • Znaczenie alteracja Definicja składowych dźwięków akordu dzięki znaków podwyższających a. obniżających (krzyżyków a. bemoli); dawn. frasunek, strapienie; wzburzenie
  • Znaczenie amfora Definicja dwóch pionowych uchwytach i wąskiej szyjce, zwężone u dołu, regularnie zdobione techniką czarno- a. czerwonofigurową. Etym. - ?Xac. amphora
  • Znaczenie alieni appetens sui profusus Definicja alieni appetens, sui profusus ?Xac., żądny cudzego (dobra), trwoniący własne. Etym. - ze Sprzysiężenia Katyliny, 5 Salustiusza
  • Znaczenie abonament Definicja abonowanie, otrzymywanie czegoś (na przykład książek w czytelni, bibliotece) a. użytkowanie czegoś (na przykład telefonu, RTV, środków
  • Znaczenie ad patres Definicja tamten świat; na łono Abrahama. ad publicandam ?Xac., do opublikowania, obwieszczenia. ad referendum ?Xac., do zreferowania, do zdania
  • Znaczenie ah la belle chose de savoir quelque chose Definicja chose! fr., doprawdy, jak to miło coś umieć! (tł. Boya-Żeleńskiego). Etym. - z Moliera (Mieszczanin szlachcicem, 2, 6); pan Jourdain
  • Znaczenie a poem should not mean but be Definicja angielskiego:, wiersz nie powinien znaczyć, lecz być. Etym. - z Archibalda MacLeisha (Streets in the Moon. Ars poetica), 1926 r
  • Znaczenie akanie Definicja dialektach płd. i w jęz. białorus. - wymawianie w sylabach nieakcentowanych samogłoski a zamiast etymologicznego i ortograficznego o, na
  • Znaczenie asybilacja Definicja elementu szczeliny w końcowej fazie artykulacji spółgłoski zwartej, czego skutkiem było na przykład przekształcanie klasycznego ?Xac. k
  • Znaczenie awokado Definicja wdzięczna, jadalny owoc różnych amer. drzew tropikalnych, zwł. odmian hodowlanych, pochodzących z Ogromnych Antyli, Gwatemali i Meksyku
  • Znaczenie ad Kalendas Graecas Definicja nigdy (odłożyć coś). Etym. - ?Xac. '(dosł. na greckie kalendy) nigdy', bo gr. kalendy nie istniały; wg Swetoniusza (Boski August, 87
  • Znaczenie adwent Definicja obejmujący cztery tygodnie przed świętem Bożego Narodzenia. adwentysta wyznawca Kościoła, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa
  • Znaczenie akcydens Definicja przypadkowa, nieistotna właściwość rzeczy (por. atrybut; substancja); drobne roboty drukarskie (poza książkami i gazetami), prace
  • Znaczenie alias Definicja recte; vulgo; vel; kryptonim; nom de guerre, pseud.). alienacja wyobcowanie; filoz. przypadek, gdzie wytwory społ. współdziałania ludzi
  • Znaczenie amanuensis Definicja amanuensis kopista, przepisywacz, skryba; piszący pod dyktando. Etym. - ?Xac. 'jw.'; a- zobacz ab-; manus, zobacz manuał
  • Znaczenie alkaliczny Definicja zawierający alkalia, wodorotlenki metali alkalicznych; silne zasady, ługi; tlenki i węglany tych metali; por. potasowce. alkaloidy zasadowe
  • Znaczenie apostrof Definicja przecinka nad wierszem, oddzielający końcówki nie wszystkich wyrazów obcych (na przykład Rabelais'go, Comte'owi) a. zastępujący wyrzuconą
  • Znaczenie adhuc sub iudice lis est Definicja iudice lis est ?Xac., (gramatycy wiodą z sobą spór, i) rzecz jest dotąd nie rozstrzygnięta; edukacja nie wypowiedziała się jeszcze
  • Znaczenie aktyn Definicja promieniotwóRCZY, Tabl. 1. aktynowce chem. ekipa (rodzina) ciężkich promieniotwórczych pierwiastków: aktyn, tor, protaktyn, uran, neptun
  • Znaczenie auto da fe Definicja publicznego inkwizycji przeciw heretykowi (kacerzowi) i ogłoszenia wyroku; wykonanie wyroku, zwł. poprzez spalenie na stosie heretyka a
  • Znaczenie aberracja Definicja nienormalność (umysłu); wada soczewki, obiektywu, zniekształcająca a. zacierająca obraz; pozorne odchylenie położenia gwiazd w wyniku ruchu
  • Znaczenie aporema Definicja dopuszczająca dwa przeciwstawne rozstrzygnięcia. aporia staroż. filoz. trudność w rozumowaniu, z pozoru nie dająca się przezwyciężyć. Etym
  • Znaczenie a bas Definicja à bas! fr., precz (z kim, z czymś
  • Znaczenie adherent Definicja poplecznik. adhezja przyleganie, przyczepność. adhezyjny mechanizm - prawn. powództwo cywilne w procesie karnym. adhezyjna umowa - gdzie
  • Znaczenie aluwium Definicja aluwia) napływy rzeczne, osady żwiru, piasku i mułu, naniesione poprzez rzekę. aluwialny naniesiony, nawarstwiony, powstały z osadów
  • Znaczenie aflaston Definicja aflaston zob
  • Znaczenie Asmodeusz Definicja rozbijający małżeństwa i zawiązujący relacje nieprawne. Etym. - pers. aēszma 'gniew'; daēwa 'demon'. Imię gł. demona w apokryfach (Księga
  • Znaczenie agal Definicja agal zobacz kufia
  • Znaczenie apretura Definicja tkanin, skór i tym podobne poprzez wykorzystywanie różnych mechanizmów technologicznych i nasycanie apretami, substancjami zmiękczającymi
  • Znaczenie akt Definicja przykład rozpaczy); dokument urzędowy, prawny, notarialny; część utworu scenicznego; nagie ciało ludzkie jako temat w malarstwie a. rzeźbie
  • Znaczenie alopata Definicja alopatia termin użyty poprzez S. Hahnemanna (zobacz homeopatia) na ustalenie metod leczniczych przeciwnych metodom homeopatii; postępowanie
  • Znaczenie Armageddon Definicja walka, bitwa pomiędzy siłami dobra i zła; przen. ogromna, krwawa, wyniszczająca obie strony wojna. Etym. - późn.łac z gr. Har Magedōn 'góra
  • Znaczenie anegdota Definicja charakterystyczna historyjka, powiastka (aktualna a. historyczna), dykteryjka, facecja; "kawał", "wic"; lit. fabuła
  • Znaczenie akme Definicja akme gr., szczyt, najwyższy pkt., rozrost, dojrzałość, kulminacja, przesilenie
  • Znaczenie ale Definicja lecz z angielskiego: [wym. ejl] silnie chmielone, silne, jasne piwo z angielskiego: górnej fermentacji; por. stout
  • Znaczenie alija Definicja alija hebr., emigracja żydowska do Izraela; por. olim
  • Znaczenie All Saints Day Definicja All Saints Day z angielskiego:, zobacz Toussaint
  • Znaczenie Allerheiligen Definicja Allerheiligen zobacz Toussaint
  • Znaczenie amok Definicja amok malaj., napad morderczego szału, obłędnej furii
  • Znaczenie andabata Definicja andabata ?Xac., staroż. gladiator rz. walczący na ślepo w hełmie zakrywającym oczy
  • Znaczenie aralia Definicja aralia n.z łaciny bot., dzięgława
  • Znaczenie aryk Definicja aryk w Turkiestanie: kanał nawadniający. Etym. - ros. arýk 'jw.' z tur. 'jp
  • Znaczenie Assumptio BMV Definicja Assumptio BMV ?Xac., Wniebowzięcie NMP (nm. Mariä Himmelfahrt; fr. l'Assomption), 15 VIII

Co to znaczy | Tłumaczenie i wyjaśnienie zwrotu, zdania

Wytłumaczenie tekstów. Znaczenie językowe definicji. Słownik tłumczeń z przykładami.

Tłumaczenie Assumptio Bmv, Aryk, Aralia, Andabata, Amok, Allerheiligen, All Saints Day, Alija, Ale, Akme, Anegdota, Armageddon, Alopata, Akt, Apretura, Agal, Asmodeusz co to jest.

Słownik Assumptio Bmv, Aryk, Aralia, Andabata, Amok, Allerheiligen co to znaczy.