Definicja Stereotyp

Co znaczy STEREOTYP: definicja wywodzi się od gr. słów stereos – stężały, twardy i typos – wzorzec, odcisk. Do socjologii termin wprowadził przed blisko stu laty Walter Lippmann, traktując go jako umysłowy obraz rzeczywistości socjalnej – uproszczony, nieprecyzyjny, wytworzony w przekazie społecznym i oporny na zmiany. W psychologii socjalnej przyjmuje się, Iż stereotyp to model poznawczy reprezentujący grupę albo kategorię osób wyodrębnionych z uwagi na łatwo zauważalną cechę, taką jak rasa, płeć, narodowość czy religia. Ustala ona tożsamość socjalną ekipy. A stereotyp przypisuje tej ekipie albo kategorii określone właściwości, nadmiernie generalizując, a więc zakładając, Iż wszyscy jej członkowie są tacy sami. Ze stereotypami wiążą się emocjonalne nastawienia, a więc uprzedzenia, i dyskryminacja, a więc niesprawiedliwe traktowanie tych grup. Odpowiednio z teorią kategoryzacji socjalnych stereotypy są ubocznym skutkiem normalnego funkcjonowania umysłu. Henri Tajfel, brytyjski psycholog socjalny polskiego pochodzenia, dowodzi, Iż konsekwencją kategoryzacji jest przyrost spostrzeganych różnic pomiędzy kategoriami (oni są zupełnie inni niż my) i spadek różnic wewnątrz kategorii (oni wszyscy są podobni). Stereotypy ułatwiają przetwarzanie związanych z nimi danych, pozwalają także zaoszczędzić operacyjne zasoby umysłu. Prowadzą jednak do zaostrzenia konfliktów, krzywdzącego traktowania osób tylko dlatego, Iż należą do ustalonych grup. Co ciekawe, także przedstawiciele tych grup, mając świadomość stereotypu, w dziedzinach nim objętych funkcjonują poniżej swoich możliwości, np. kobiety osiągają gorsze rezultaty w testach matematycznych, gdyż zgodnie ze stereotypem  to jest męska domena. Źródłem stereotypów jest przeważnie niewiedza na temat grup obcych, dlatego jednym ze sposobów ich modyfikacji jest umożliwienie bezpośrednich kontaktów pomiędzy ekipami. By tak się stało, kontakt musi nastąpić w uwarunkowaniach współzależności i współpracy, najlepiej zakończonej sukcesem. Odpowiednikiem sposoby, która pozwala na taki kontakt i przełamuje uprzedzenia pomiędzy dziećmi o różnym kolorze skóry, są klasy układanki (Jigsaw Classroom), wymyślone poprzez Elliota Aronsona. Innym metodą modyfikacji stereotypów jest skłonienie ludzi, aby dokonali rekategoryzacji, a więc spojrzeli na inną osobę jako należącą do innych kategorii, szerszych lub nieobciążonych uprzedzeniami, na przykład zamiast Żyd – Europejczyk lub doktor. Z kolei próba świadomego kontrolowania stereotypów skutkować może efektem sprężyny, a więc nasileniem stereotypowych skojarzeń wtedy, gdy przestajemy kontrolować myślenie, ponieważ jesteśmy zmęczeni, zestresowani, obciążeni zadaniami